Qəzza zolağında kənd təsərrüfatı üçün həm əlçatan, həm də zədələnməmiş əkin sahələrinin payı cəmi 3 faizə düşüb.
MSNews.az xəbər verir ki, BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı – FAO və BMT-nin Peyk Mərkəzinin – UNOSAT-ın avqustun 18-də açıqladığı geofəza qiymətləndirməsinə görə, 24 iyun 2026-cı il tarixinə Qəzzada cəmi 448 hektar əkin sahəsi həm istifadə üçün əlçatan, həm də zədələnməmiş vəziyyətdə qalıb. Bu, müharibədən əvvəlki əkin sahələrinin təxminən 3 faizinə bərabərdir.
Ümumilikdə Qəzzadakı əkin sahələrinin təxminən 4 091 hektarına və ya 27 faizinə çatmaq mümkündür. Lakin bunun 3 643 hektarı zədələnib və yenidən əkin aparılması üçün bərpa tələb edir. 2025-ci ilin oktyabrında əlçatan və zədələnməmiş əkin sahələrinin sahəsi 601 hektar olduğu halda, 2026-cı ilin iyununda bu göstərici 448 hektara düşüb.
FAO bildirir ki, əlçatan torpaqların azalmasının əsas səbəblərindən biri İsrail ordusunun nəzarət etdiyi ərazilərlə Qəzzanın digər hissələrini ayıran “Sarı xətt”in qərbə doğru genişlənməsidir. Xüsusilə Deyr əl-Bələh və Xan Yunis bölgələrində fermerlərin istifadə edə bildiyi əkin sahələrinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldığı qeyd olunur.
Qəzzanın cənubundakı Rəfahda vəziyyət daha ağırdır. BMT məlumatına görə, burada əkin sahələrinin 97,2 faizi, istixana sahələrinin isə 98,4 faizi fermerlər üçün əlçatmaz vəziyyətdədir.
FAO-nun iyun ayında açıqladığı ayrıca qiymətləndirməyə görə, Qəzzadakı istixanaların ümumi sahəsinin 81 faizdən çoxu – 1 094 hektar – zədələnib və istehsaldan çıxıb. 2025-ci ilin oktyabrında bu göstərici təxminən 80 faiz idi. Eyni zamanda bəzi ərazilərdə məhdud bərpa işləri aparılıb: 2025-ci ilin oktyabrından 2026-cı ilin aprelinədək təxminən 24 hektar zədələnmiş istixana bərpa olunub, əlavə 22 hektarda isə yeni istixana konstruksiyaları qeydə alınıb.
BMT-nin məlumatında fermerlərin yalnız torpaq itkisi ilə deyil, su, gübrə, toxum və digər əsas kənd təsərrüfatı vasitələrinin çatışmazlığı ilə də üzləşdiyi vurğulanır. Qəzzalı fermerlərdən biri FAO-ya bildirib ki, ailəsi dağıntılardan sonra cəmi bir dunum – təxminən 0,1 hektar torpağı sadə alətlərlə yenidən əkinə yararlı vəziyyətə gətirə bilib. Digər fermer isə kifayət qədər suyun, gübrənin və toxumun olmadığını bildirib.
Ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı vəziyyət də ağır olaraq qalır. İnteqrasiya olunmuş Ərzaq Təhlükəsizliyi Faza Təsnifatının – IPC-nin iyul hesabatına görə, aprelin ortalarından iyunun sonunadək Qəzzada 1,2 milyondan çox insan – əhalinin 59 faizi – böhran və ya daha ağır səviyyədə kəskin ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşib.
IPC-nin proqnozuna əsasən, 2026-cı ilin iyul-dekabr aylarında bu göstəricinin 1,4 milyondan çox insana, yəni əhalinin 67 faizinə çatacağı gözlənilir. Onların 212 min nəfərinin “Fövqəladə vəziyyət” – IPC-nin 4-cü mərhələsində qalacağı proqnozlaşdırılır. Buna görə 67 faiz rəqəmini hazırkı dəqiq ölçü deyil, ilin ikinci yarısı üçün IPC proqnozu kimi təqdim etmək daha doğrudur.
FAO bildirir ki, bəzi təsərrüfatlarda kənd təsərrüfatı və heyvandarlığın məhdud şəkildə bərpası müşahidə olunur. Lakin mövcud istehsal infrastrukturu Qəzzanın 2 milyondan çox əhalisinin ərzaq tələbatını ödəmək üçün kifayət etmir. Təşkilat təhlükəsiz əkin sahələrinə çıxışın artırılmasını və kənd təsərrüfatı vasitələrinin Qəzzaya gətirilməsinə qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasını vacib hesab edir.
Fermerlərin torpaqlarını becərərkən atəş nəticəsində həlak olması barədə ayrı-ayrı məlumatlar yayılsa da, təqdim olunan konkret iddianı təsdiqləyən yeni və kifayət qədər etibarlı mənbə müəyyən edilmədiyindən bu detalı təsdiqlənmiş fakt kimi təqdim etmək düzgün olmaz.
