Çin gələcəyin termonüvə sintezi reaktorları üçün nəzərdə tutulan iki əsas superkeçirici maqnit sisteminin hazırlanmasında mühüm mərhələni uğurla başa çatdırıb.
MSNews.az xəbər verir ki, layihə Çin Elmlər Akademiyasının Plazma Fizikası İnstitutu tərəfindən ölkənin Anhoy əyalətinin Hefey şəhərində həyata keçirilib.
Hazırlanan sistemlərdən biri 582 ton ağırlığında olan toroidal sahə superkeçirici maqnitidir. Tərtibatçılar onu termonüvə reaktorları üçün hazırlanmış öz növündə dünyanın ən böyük maqniti adlandırırlar.
Müxtəlif mənbələr maqnitin uzunluğunun təxminən 21 metr olduğunu bildirir. Çin Elmlər Akademiyasının açıqlamasına əsasən, qurğunun həcmi beynəlxalq ITER layihəsində istifadə olunan müvafiq maqnitdən 1,3 dəfə, enerji saxlama qabiliyyəti isə üç dəfə böyükdür. Maqnit ekspertlərdən ibarət komissiyanın kompleks qiymətləndirməsindən keçib.
Toroidal sahə maqniti termonüvə reaktorunun ən vacib hissələrindən biridir. Onun yaratdığı güclü maqnit sahəsi yüz milyonlarla dərəcəyədək qızdırılmış plazmanı reaktorun divarlarına toxunmadan müəyyən sahədə saxlamağa imkan verir.
Beləliklə, plazmanın enerjisinin itirilməsi və vakuum kamerasının divarlarının zədələnməsi azaldılır. Maqnitin ifrat aşağı temperatur, yüksək elektrik cərəyanı, güclü radiasiya və böyük mexaniki təzyiq şəraitində təxminən 60 il işləməsi nəzərdə tutulur.
İkinci sistem isə yüksəktemperaturlu superkeçirici mərkəzi solenoid sarğısıdır. Bu qurğu bütün iş rejimlərini əhatə edən sınaqları tamamlayıb. Mərkəzi solenoid plazmanın yaradılması, qızdırılması və termonüvə reaksiyasının davam etdirilməsində mühüm rol oynayır.
“CGTN” yazır ki, hər iki maqnit sistemi xammaldan konstruksiyaya və istehsal prosesinə qədər tamamilə Çin daxilində hazırlanıb.
Maqnitlər Çində tikilən BEST — Yanan Plazma Eksperimental Superkeçirici Tokamak qurğusu üçün nəzərdə tutulub. Qurğunun tikintisinin 2027-ci ilin sonunadək tamamlanması planlaşdırılır.
“China Daily” layihənin təxminən 2030-cu ildə termonüvə sintezindən ilk dəfə elektrik enerjisi istehsalını nümayiş etdirməsinin planlaşdırıldığını bildirib. Bu, həmin tarixdə kommersiya xarakterli elektrik stansiyasının istifadəyə veriləcəyi anlamına gəlmir.
“Süni Günəş” adlandırılan termonüvə qurğuları Günəşdə baş verən prosesə bənzər şəkildə yüngül atom nüvələrini birləşdirərək enerji əldə etməyi nəzərdə tutur. Lakin sabit, təhlükəsiz və iqtisadi cəhətdən səmərəli elektrik istehsalına nail olmaq üçün hələ mühüm elmi və mühəndislik problemlərinin həlli tələb olunur.
