Çinli alimlər hipersonik raketlər üçün kritik yanacaq elementi olan boru dəniz suyundan %90 effektivliklə çıxarmağın yolunu tapıblar. Bu texnoloji yenilik, Çinin bor idxalından asılılığını sona çatdıraraq, ABŞ və Türkiyənin strateji üstünlüyünü sarsıda bilər.
Northwest A&F Universitetinin Prof. Li Qiang rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu, elektrokimyəvi redoks reaksiyası vasitəsilə dəniz suyunu qrafen bazalı elektrodlara məruz qoyaraq boru seçici şəkildə ayırmağı bacarıb. Digər ionlar (sodium, maqnezium) filtrasiya olunur və proses yalnız 30 dəqiqədə başa çatır. 1 litr sudan 4 mq saf bor çıxarılır, bu isə illik 1 milyon ton istehsala imkan verir.
Prof. Li Qiang bildirib: “Bu kəşf hipersonik yanacaq zəncirini okeana daşıyır və strateji asılılığı bitirir.” Tədqiqat nəticələri “ACS Sustainable Chemistry & Engineering” jurnalında yayımlanıb.
Bor, Mach 5+ sürətli hipersonik raketlərdə (məsələn, DF-17) scramjet motorlarında istifadə olunur və həm yüksək temperaturlu ərintilərdə, həm də yanacaq əlavəsi kimi vacibdir. Çin hazırda borun 80%-ni Türkiyə və ABŞ-dan idxal edir. Yeni texnologiya ilə bor istehsal sürəti 50% artacaq və ölkənin hipersonik yarışında üstünlük qazanmasına imkan verəcək.
Bundan əlavə, əldə olunan bor kosmik texnologiya və batareya istehsalında da istifadə edilə bilər.
Tədqiqat qrupu, günəş enerjisindən istifadə edərək bor və şirin su çıxaran yeni MMS gelini hazırlayıb. Sodium aljinat, MXene və MgO qarışığından ibarət bu gel, günəş işığı ilə suyu buxarlaşdırır və boru effektiv şəkildə toplayır. Laboratoriya testlərində hər kvadrat metr gel başına 225,52 mg bor yığımı əldə edilib. Açıq hava testlərində isə cihazın üstündə toplanmış su müşahidə olunub.
Alimlər bildirirlər ki, dənizlərdən bor kimi elementləri çıxarmaq, həm hərbi texnologiyalar, həm də davamlı enerji həlləri üçün yeni imkanlar açır. Bu kəşf, qlobal bor rezervlərinin strateji balansını dəyişdirə və Çin üçün müstəqil bor istehsalını təmin edə bilər.
