MSNews.az xəbər verir ki, söhbət Yer kürəsində moruq və digər qırmızı meyvələrdə rast gəlinən eritrulozadan gedir. Dörd karbon atomuna malik bu sadə şəkər Süd Yolunun mərkəzinə yaxın yerləşən G+0.693−0.027 molekulyar buludunda müəyyən edilib.
Kəşf barədə araşdırma “Nature Astronomy” jurnalında dərc olunub. Tədqiqata İspaniyanın Astrobiologiya Mərkəzinin — CAB, CSIC-INTA-nın əməkdaşı İtaskun Ximenes-Serra rəhbərlik edib. Tədqiqat müəlliflərinin təsnifatına əsasən, bu, həqiqi şəkərin ulduzlararası mühitdə ilk birbaşa aşkarlanmasıdır.
İspaniya Ali Elmi Tədqiqatlar Şurasının məlumatına görə, molekul İspaniyadakı Yebes Rəsədxanasının 40 metrlik radioteleskopu və Piko-Veletadakı IRAM institutunun 30 metrlik teleskopu vasitəsilə aparılmış ultrasensitiv spektral müşahidələr zamanı aşkarlanıb. Alimlər eritrulozanın laboratoriyada ölçülmüş spektri ilə üst-üstə düşən 12 siqnal qeydə alıblar.
Araşdırma göstərib ki, eritruloza ulduzlararası toz dənəciklərinin üzərində daha sadə, iki karbonlu spirt və aldehidlərdən yarana bilər. Bu nəticə mürəkkəb üzvi birləşmələrin ulduzlar və planetlər formalaşmazdan əvvəl molekulyar buludlarda əmələ gəlməsi ehtimalını gücləndirir.
Alimlərin hesablamalarına görə, Günəş sisteminin formalaşmasından sonra kometlər və meteoritlər vasitəsilə Yerə 500 min tondan 50 milyon tonadək eritruloza çata bilərdi. Bu prosesin təxminən 4,1–3,8 milyard il əvvəl baş verən intensiv kosmik bombardman dövründə mümkün olduğu bildirilir.
Şəkərlər hüceyrələrdə enerji mübadiləsində iştirak edir, həmçinin DNT və RNT kimi nuklein turşularının strukturunda mühüm rol oynayır. Eritruloza özü həyatın mövcudluğuna dair sübut deyil, lakin onun kosmosda təbii şəkildə yarana bilməsi həyatın ilkin kimyəvi komponentlərinin planetlərə kosmosdan daşınması ehtimalını dəstəkləyir.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, kəşf gələcəkdə RNT-nin tərkib hissəsi olan riboza kimi daha iri və bioloji baxımdan mühüm şəkərlərin ulduzlararası məkanda axtarılmasına imkan yaradır. Daha əvvəl riboza və qlükoza meteoritlərdə və asteroid nümunələrində tapılsa da, bu molekullar ulduzlararası mühitdə birbaşa qeydə alınmamışdı.
