Üç ay ərzində müntəzəm olaraq konsentratlaşdırılmış tomat pastası qəbul edən sağlam orta yaşlı insanlarda seçici diqqət və assosiativ yaddaş göstəricilərinin yaxşılaşdığı müəyyən edilib. Alimlər eyni zamanda funksional MRT vasitəsilə beynin bir sıra şəbəkələri arasındakı əlaqələrdə dəyişikliklər qeydə alıblar.
MSNews.az xəbər verir ki, nəticələr “Antioxidants” elmi jurnalında dərc olunan randomizə edilmiş klinik tədqiqatda təqdim edilib. Araşdırmada Barselona Universiteti, Hospital Clínic de Barcelona, IDIBAPS və digər elmi qurumların mütəxəssisləri iştirak ediblər.
Tədqiqata 40–55 yaş arasında 47 sağlam yetkin cəlb olunub, onlardan 42-si bütün proqramı tamamlayıb. Təcrübə “crossover” modeli üzrə aparılıb: hər iştirakçı üç ay ərzində gündəlik tomat pastası qəbul edib, başqa üç aylıq mərhələdə isə likopini azaldılmış pəhriz saxlayıb. İki mərhələ arasında bir aylıq fasilə verilib.
Tomat pastasının gündəlik dozası bədən çəkisinin hər kiloqramına 0,5 qram müəyyənləşdirilib. İştirakçılar orta hesabla gündə təxminən 34,6 qram tomat pastası qəbul ediblər ki, bu da təxminən 38,4 milliqram likopinə uyğun olub. Pastanın tərkibində yalnız pomidor və duz olub.
Üç aylıq tomat mərhələsindən sonra diqqəti müəyyən obyektə yönəltmək və informasiyanı sürətlə emal etmək üzrə testlərdə statistik əhəmiyyətli yaxşılaşma qeydə alınıb. Tədqiqatçılar həmçinin üzlə ad arasındakı əlaqəni yadda saxlamağı ölçən testdə də daha yaxşı nəticələr görüblər. İcraedici funksiyalarda isə nəzərəçarpan dəyişiklik müəyyən edilməyib.
Qan analizləri zamanı iştirakçıların plazmasındakı likopin səviyyəsinin tomat pastası qəbul etdiyi dövrdə təxminən iki dəfə artdığı göstərilib. Likopin səviyyəsinin yüksəlməsi diqqət və informasiyanın emalı göstəricilərindəki yaxşılaşma ilə müəyyən dərəcədə əlaqəli olub.
Alimlər beyin fəaliyyətini istirahət vəziyyətində funksional MRT — fMRI ilə də araşdırıblar. Tomat pastası mərhələsindən sonra sağ frontoparietal və eşitmə şəbəkələrinin bəzi beyin sahələri ilə funksional əlaqəsinin azaldığı müşahidə olunub. Nəzarət mərhələsində isə dorsal diqqət şəbəkəsində fərqli əlaqə dəyişiklikləri qeydə alınıb. Müəlliflər bunu qidalanmanın müəyyən beyin şəbəkələrinin fəaliyyətini modulyasiya edə bilməsinin mümkün göstəricisi hesab edirlər.
Araşdırmada neyroplastikliklə əlaqəli BDNF zülalının səviyyəsi də ölçülüb. Tomat pastasından sonra BDNF-də artım müşahidə edilsə də, müəlliflər nəticənin sərhəd statistik əhəmiyyətə malik olduğunu və iştirakçılar arasında böyük fərqlər görüldüyünü vurğulayıblar. Buna görə bu nəticə ehtiyatla şərh edilməlidir.
Pomidorun əsas bioaktiv maddələrindən biri olan likopin antioksidant xüsusiyyətlərə malik karotenoiddir və qan-beyin baryerini keçə bilir. Əvvəlki tədqiqatlar termiki emal olunmuş pomidor məhsullarındakı likopinin təzə pomidorla müqayisədə daha yaxşı mənimsənə bildiyini göstərib. Məsələn, “American Journal of Clinical Nutrition”da dərc edilən araşdırmada tomat pastasından alınan likopinin bioəlçatanlığının təzə pomidordan daha yüksək olduğu müəyyən edilib.
