Alimlər Günəş sistemindən təxminən 48 işıq ili uzaqlıqda yerləşən LHS 1140 b ekzoplanetinin atmosferə malik olduğuna dair güclü sübut əldə ediblər.
MSNews.az xəbər verir ki, “Science” jurnalında dərc olunan araşdırmada planetin yuxarı atmosferindən kosmosa yayılan helium qeydə alınıb. Tədqiqatçılar bunu başqa ulduzun yaşayış zonasında yerləşən qayalı planet ətrafında atmosferin ilk təsdiqlənmiş aşkarlanması kimi qiymətləndirirlər.
Helium siqnalı 2024-cü ildə aparılan müşahidələr zamanı aşkarlanıb, lakin 2025-ci ildə təkrarlanan müşahidələrdə qeydə alınmayıb. Alimlərin fikrincə, bu fərq atmosferdən qaz axınının ulduzun fəaliyyəti ilə əlaqədar zamanla dəyişə bilməsi ilə izah oluna bilər. Araşdırma planetin yuxarı atmosferinin heliumla zəngin, hidrogen baxımından isə kasad ola biləcəyini göstərir.
LHS 1140 b yeni kəşf edilmiş planet deyil. NASA onun 2017-ci ildə aşkarlanmış “super Yer” tipli ekzoplanet olduğunu bildirir. Planet Yerdən təxminən 1,7 dəfə böyükdür, kütləsi isə Yerinkindən təqribən 5,6 dəfə çoxdur. O, qırmızı cırtdan ulduzunun ətrafında bir dövrəni 24,7 günə tamamlayır.
Planet ulduzunun “yaşayış zonası”nda yerləşir. Bu anlayış planetin səthində uyğun atmosfer şəraitində maye suyun mövcud ola biləcəyi məsafəni ifadə edir. LHS 1140 b Yerə çatan ulduz enerjisinin təxminən 42 faizini alır və hesablanan tarazlıq temperaturu 226 Kelvin, yəni təxminən mənfi 47 dərəcə Selsidir. Lakin real səth temperaturu atmosferin qalınlığı və tərkibindən asılı olduğuna görə hələ məlum deyil.
2024-cü ildə “James Webb” kosmik teleskopu ilə aparılan müşahidələr planetin qalın, hidrogenlə zəngin mini-Neptun olma ehtimalını böyük ölçüdə istisna edib. Nəticələr LHS 1140 b-nin kütləsinin 9–19 faizini su təşkil edən okean dünyası ola biləcəyini göstərir. İqlim modellərinə əsasən, daim ulduza baxan hissədə maye su okeanının yaranması mümkündür. Bununla belə, suyun özü birbaşa müşahidə edilməyib.
Əvvəlki “James Webb” məlumatlarında azotla zəngin atmosferə dair zəif siqnal müəyyənləşdirilsə də, həmin nəticənin statistik etibarlılığı yekun təsdiq üçün kifayət etməyib. Yeni helium aşkarlanması planetin müəyyən atmosferə malik olduğunu gücləndirir, lakin onun Yer atmosferinə bənzədiyini göstərmir.
Sosial şəbəkələrdə yayılan “planetdə həyat üçün lazım olan hər şey mövcuddur” iddiası elmi nəticələri düzgün əks etdirmir. LHS 1140 b-də maye su, canlı orqanizmlər, bioloji fəaliyyət əlamətləri və ya atmosferin səthi təhlükəli şüalanmadan tam qoruması hələ təsdiqlənməyib. Hazırkı kəşf planetin gələcək atmosfer və həyat əlamətləri araşdırmaları üçün ən perspektivli hədəflərdən birinə çevrildiyini göstərir.
