Çində elektrik enerjisini nəhəng beton blokların köməyi ilə saxlayan qeyri-adi qravitasiya sistemi qurulub. Hündürlüyü 148 metr olan və zahirən çoxmərtəbəli binanı xatırladan qurğu külək və günəş elektrik stansiyalarının istehsal etdiyi artıq enerjini toplayaraq ehtiyac yarandıqda yenidən elektrik şəbəkəsinə ötürmək üçün nəzərdə tutulub.
MSNews.az xəbər verir ki, söhbət Çinin Szyansu əyalətinin Rudun rayonunda yerləşən Rudonq EVx qravitasiya enerji saxlama kompleksindən gedir.
Layihə İsveçrənin “Energy Vault” texnologiyası əsasında Çinin “China Tianying” şirkəti tərəfindən həyata keçirilib. Qüllə 2023-cü ilin dekabrında elektrik şəbəkəsinə qoşulub, 2024-cü ilin mayında isə enerji yükləmə və boşaltma sınaqlarını uğurla başa vurub.
Sistemin iş prinsipi sadə fiziki qanuna — qravitasiya potensial enerjisinə əsaslanır.
Külək turbinləri və günəş panelləri elektrik şəbəkəsinin ehtiyacından artıq enerji istehsal etdikdə, həmin enerji elektrik mühərrikləri vasitəsilə ağır blokların qüllənin yuxarı hissəsinə qaldırılmasına sərf olunur.
Blokların hazırlanmasında təkrar emal edilmiş beton və digər sənaye materiallarından istifadə oluna bilir. Hər blokun çəkisi təxminən 35 tona çatır.
Elektrik enerjisinə tələbat artdıqda isə bloklar idarə olunan şəkildə aşağı endirilir. Bu zaman mühərriklər generator rejimində işləyərək mexaniki enerjini yenidən elektrik enerjisinə çevirir.
Beləliklə, sistem adi batareyalardakı kimi kimyəvi reaksiyalardan deyil, ağırlıq qüvvəsindən və mexaniki hərəkətdən istifadə edərək enerji saxlayır.
İstehsalçının məlumatına görə, sistemin tam enerji yükləmə və boşaltma dövründə faydalı iş əmsalı 80 faizdən yüksəkdir. Şirkətin dayanıqlılıq hesabatında sınaqlar zamanı təxminən 83 faiz göstəriciyə nail olunduğu qeyd edilir.
Qurğunun layihələndirilmiş istismar müddəti isə 35 ildən çoxdur.
Qravitasiya sisteminin əsas üstünlüklərindən biri onun litium-ion batareyalarında olduğu kimi böyük həcmdə kimyəvi enerji saxlama materiallarına ehtiyac duymamasıdır.
Beton blokların enerji saxlama qabiliyyəti kimyəvi deqradasiyaya məruz qalmır. Bununla belə, mühərriklər, troslar və digər mexaniki hissələr texniki qulluq tələb edir.
Sistem xüsusilə günəş və külək enerjisinin qeyri-sabit istehsalı zamanı elektrik şəbəkəsinin tarazlaşdırılması üçün faydalı ola bilər.
Qeyd edək ki, bu qurğu müstəqil elektrik istehsal edən stansiya deyil, əvvəlcədən istehsal olunmuş enerjini saxlayıb geri qaytaran sistemdir. Həmçinin şəbəkəyə qoşulması və sınaqdan keçirilməsi onun fasiləsiz olaraq tam kommersiya gücündə işlədiyini sübut etmir.
Mühəndislərin fikrincə, bu tip texnologiyalar gələcəkdə bərpa olunan enerji mənbələrinin daha geniş tətbiqində mühüm rol oynaya bilər.
