SETI İnstitutunun rəhbərlik etdiyi alimlər qrupu Ay səthində milyardlarla il ərzində qorunub qala biləcək mikroskopik süni hissəciklərin axtarılmasını təklif edib. Tədqiqatçılar belə materialların keçmiş texnoloji sivilizasiyaların kosmik fəaliyyətindən qalan “texnoizlər” ola biləcəyini nəzəri olaraq mümkün hesab edirlər.
MSNews.az xəbər verir ki, sentyabrın 8-də “SETI İnstitutu yeni araşdırmanın nəticələrini təqdim edib. SETI İnstitutunun əməkdaşı Lyuis Pino tərəfindən rəhbərlik edilən tədqiqat Ay reqolitində — səthi örtən toz və qaya qatında — mikron ölçülü süni hissəciklərin axtarılması üçün ilk kəmiyyət modelini təklif edir.
Alimlərin fikrincə, inkişaf etmiş sivilizasiyalar kosmik uçuşlar və ya genişmiqyaslı mühəndislik fəaliyyəti nəticəsində davamlı mikroskopik tullantılar yarada bilər. Bu hissəciklərin çox kiçik bir hissəsi ulduzlararası məkanda uzun məsafələr qət edərək Günəş sisteminə çata və Ay səthində toplana bilər. Araşdırmanın “arXiv”də yayımlanan versiyasına görə, təxminən 0,3 mikrometr ölçülü bəzi davamlı hissəciklər müəyyən şəraitdə ulduzlararası məkanda yüz milyonlarla il qala bilər.
Ay belə axtarış üçün Yerə nisbətən daha əlverişli hesab olunur. Bunun əsas səbəbi Ayda atmosferin, axar suyun və Yer səthini davamlı dəyişdirən aktiv geoloji proseslərin olmamasıdır. Tədqiqatçılar Ay səthinin son təxminən dörd milyard il ərzində Günəş sistemindən və ulduzlararası məkandan gələn materialı toplayan nəhəng təbii arxiv rolunu oynadığını bildirirlər.
Araşdırmanın maraqlı tərəflərindən biri axtarışın miqyasıdır. Müəlliflərin hesablamasına görə, müasir mikroskopiya, tomoqrafiya, spektroskopiya və süni intellektlə görüntü analizi vasitəsilə təxminən bir kubmetr Ay torpağının sistemli tədqiqi belə qədim texnoloji materialların mümkün miqdarı barədə ilk ciddi elmi məhdudiyyətləri müəyyən etməyə imkan verə bilər.
Bununla belə, alimlər xüsusi olaraq vurğulayırlar ki, araşdırmada yadplanetli texnologiyaya dair heç bir sübut aşkarlanmayıb. İşin məqsədi belə izlərin axtarılmasını nəzəri ehtimaldan real və sınaqdan keçirilə bilən elmi metoda çevirməkdir. Məqalə hazırda “International Journal of Astrobiology” jurnalında ekspert qiymətləndirməsindən keçir.
Gələcəkdə NASA-nın “Artemis” və Çinin “Chang’e” missiyalarının Yerə gətirəcəyi yeni Ay nümunələrinin belə tədqiqatlarda istifadə oluna biləcəyi bildirilir. Alimlər bunu klassik radio və lazer siqnallarının axtarışını tamamlayan yeni növ “ekzoarxeologiya” yanaşması kimi qiymətləndirirlər.
Qeyd edək ki, SETI tədqiqatları yalnız radioteleskoplarla məhdudlaşmır. Müasir proqramlarda radio siqnalları ilə yanaşı lazer impulsları, astronomik anomaliyalar və digər texnoloji izlər də araşdırılır. Yeni yanaşmada isə ilk dəfə Ay torpağındakı fiziki mikrozərrəciklər bu məqsədlə sistemli şəkildə təklif olunur.
