NATO-nun Avropadakı üzvləri ABŞ-da keçirilən aralıq seçkilərdə Respublikaçılar Partiyasının mümkün məğlubiyyətinin Prezident Donald Trampı alyansa qarşı təzyiqləri artırmağa sövq edə biləcəyindən narahatdırlar. Diplomatlar Vaşinqtonun Avropadan minlərlə hərbçini geri çəkə və NATO-nun ümumi büdcələrinə maliyyə töhfələrini azalda biləcəyini istisna etmirlər.
MSNews.az xəbər verir ki, bu barədə beş NATO diplomatına istinadən “POLITICO” nəşri məlumat yayıb. Diplomatların fikrincə, respublikaçıların Konqresdə nəzarəti itirməsi Trampın daxili siyasətdə imkanlarını məhdudlaşdıra və onu daha geniş səlahiyyətlərə malik olduğu xarici siyasət sahəsinə yönəldə bilər.
Nəşrin həmsöhbətlərindən üçü ABŞ qoşunlarının Avropadan daha genişmiqyaslı çıxarılması ehtimalına xüsusi diqqət çəkib. Pentaqonun Avropadakı hərbi mövcudluğu ilə bağlı apardığı araşdırmanın nəticələrinin dekabradək açıqlanması gözlənilir.
Diplomatlar Tramp administrasiyasının NATO-nun ortaq maliyyələşdirilməsini azalda, Ukrayna üçün Amerika silahlarının alınmasını nəzərdə tutan PURL proqramını məhdudlaşdıra, eləcə də Rusiya ilə münasibətlərdə yeni yaxınlaşma addımları ata biləcəyindən ehtiyat edirlər.
NATO-nun keçmiş sözçüsü Oana Lunqesku hesab edir ki, Vaşinqton Avropadakı hərbi mövcudluğunu Ukrayna müharibəsinin nizamlanması üzrə danışıqlarda təzyiq vasitəsinə çevirə bilər.
Onun fikrincə, ABŞ qoşunlarının yerləşdirilməsi, Ukraynanın gələcəyi və Avropanın təhlükəsizlik arxitekturası Rusiya ilə daha geniş razılaşmanın tərkib hissəsinə çevrilə bilər.
Ağ Ev isə diplomatların narahatlıqları fonunda Trampın NATO siyasətini müdafiə edib.
Ağ Evin mətbuat katibinin köməkçisi Oliviya Uels bildirib ki, Tramp alyans üzvlərinin 2035-ci ilədək müdafiə və təhlükəsizliklə əlaqəli xərclərini ÜDM-in 5 faizinə çatdırmaq öhdəliyi götürməsinə nail olub. O, ABŞ Prezidentinin Ukraynadakı müharibəni dayandırmaq istiqamətində səylərini də xatırladıb.
Məsələnin hüquqi tərəfi də diqqət çəkir. ABŞ-nin 2026-cı il müdafiə qanunvericiliyi Avropadakı Amerika qoşunlarının sayının 76 min nəfərdən aşağı endirilməsinə müəyyən məhdudiyyətlər qoyur. Belə bir ixtisar üçün NATO müttəfiqləri ilə məsləhətləşmələr və təhlükəsizlik nəticələrinin qiymətləndirilməsi tələb olunur.
Bununla belə, NATO üzvləri arasında vəziyyətə yanaşma eyni deyil. Monteneqronun müdafiə naziri Draqan Krapoviç ABŞ-nin alyansdan uzaqlaşacağına dair əvvəlki ehtimalların reallaşmadığını xatırladaraq daha ehtiyatlı mövqe nümayiş etdirib.
Qeyd edək ki, diplomatların səsləndirdiyi narahatlıqlar mümkün siyasi ssenarilərə əsaslanır. Respublikaçıların seçkilərdə məğlubiyyətinin ABŞ qoşunlarının geri çəkilməsi və ya NATO-ya maliyyə töhfələrinin azaldılması ilə nəticələnəcəyi barədə rəsmi qərar yoxdur.
