Rusiyanın “Starlink”ə alternativ kimi inkişaf etdirdiyi “Rassvet” peyk rabitəsi layihəsinin iyulda orbitə çıxarılan ikinci partiyası ciddi problemlə üzləşib: 16 peykdən heç biri avqustun 31-dək gözlənilən orbital yüksəkliyə çata bilməyib.
MS-News.az xəbər verir ki, ABŞ-ın Müharibənin Öyrənilməsi İnstitutu (ISW) açıq peyk izləmə məlumatlarına əsasən aparatların əksəriyyətinin təxminən 300–400 kilometr yüksəklikdə qaldığını, bəzilərinin orbitinin isə tədricən alçaldığını bildirib.
“Bureau 1440” şirkətinin ikinci kommersiya partiyasına daxil olan 16 “Rassvet-3” peyki iyulun 19-da “Soyuz-2.1b” raketi ilə Plesetsk kosmodromundan buraxılıb. Buraxılışın özü uğurlu olub: peyklər dayaq orbitinə çıxarılıb, daşıyıcıdan ayrılıb və idarəetmə mərkəzi ilə əlaqə yaradıb. Buna görə hadisəni 16 peykin hamısının tam sıradan çıxması kimi təqdim etmək düzgün deyil.
Avqustun 31-nə olan orbital məlumatlara görə isə ikinci partiyanın heç bir peyki təxminən 550 kilometrlik gözlənilən mərhələyə çatmayıb. ISW bildirir ki, ən azı iki aparatın hündürlüyü sürətlə azalır və onların atmosferə yenidən daxil olması ehtimalı yaranıb. Aşağı orbitdə atmosfer müqaviməti daha güclü olduğundan peyklərin orbitdə qalma müddəti azalır və hündürlüyü qorumaq üçün daha çox yanacaq tələb olunur.
Burada bir məqamı dəqiqləşdirmək vacibdir. “100 faiz nasazlıq göstəricisi” ifadəsi mövcud məlumatlarla təsdiqlənmir. Peyklərin hədəf yüksəkliklərinə çatmaması ciddi texniki və ya əməliyyat problemi göstərə bilər, lakin onların hamısının funksional olaraq yararsız olduğu barədə “Bureau 1440” və ya “Roskosmos” rəsmi açıqlama verməyib. Şirkət avqustun əvvəlində “ComNews”a peyklərlə planlı sazlama və sınaq işlərinin aparıldığını bildirmişdi.
Martın 23-də buraxılmış ilk 16 peykin vəziyyəti daha yaxşıdır. Avqustun əvvəlinə onların 12-si təxminən 518–541 kilometr yüksəklikdə qruplaşmışdı, üç aparat daha aşağı orbitlərdə qalırdı, bir peyk isə iyunun 6-da atmosferə daxil olaraq sıradan çıxmışdı. Açıq mənbələrdə “Rassvet”in son hədəf orbitinin 800 kilometr ətrafında olduğu göstərilsə də, peyklərin hazırda təxminən 550 kilometrlik eşelonda rabitə sınaqları apardığı bildirilir.
Layihənin hərbi əhəmiyyəti Ukraynadakı müharibə fonunda artıb. “Reuters” Ukrayna hərbi kəşfiyyatına istinadən yazıb ki, Rusiya qüvvələri əvvəllər boz bazar vasitəsilə əldə edilmiş “Starlink” terminallarından istifadə edirdi, lakin 2026-cı ilin əvvəlində onların bir hissəsinin bağlantısı məhdudlaşdırıldıqdan sonra Moskva yerli peyk rabitəsi sisteminin qurulmasını sürətləndirib.
Rusiyanın planına əsasən, “Rassvet” qruplaşmasında 2027-ci ilin sonunadək 292 aktiv peykin, 2035-ci ilədək isə 900-dən çox aparatın olması nəzərdə tutulur. “Reuters” Ukrayna kəşfiyyatının məlumatına görə, hazırkı məhdud qruplaşma Ukrayna üzərində yalnız müəyyən zaman intervallarında rabitə təmin edə bilir.
Ukraynanın müdafiə texnologiyaları üzrə müşaviri Sergey Beskrestnovun hesablamasına görə, Ukrayna üzərində fasiləsiz sutkalıq rabitə üçün Rusiyaya ən azı 200–300 işlək peyk lazım ola bilər. Bu rəqəm rəsmi Rusiya hesablaması deyil, ukraynalı mütəxəssisin qiymətləndirməsidir. ISW də mövcud buraxılış tempi və iyul partiyasındakı orbital problemlərin Moskvanın qısa müddətdə belə miqyaslı qruplaşma yaratmasını çətinləşdirə biləcəyini bildirir.
Beləliklə, “Rassvet”in tamamilə uğursuz olduğu qənaətinə gəlmək hələ tezdir, lakin ikinci partiyanın bir aydan çox müddətdə planlaşdırılan orbital yüksəkliyə qalxa bilməməsi layihə üçün ciddi texniki geriləmədir. “Bureau 1440” ikinci partiyanın hazırkı vəziyyəti və ayrı-ayrı peyklərdə mümkün nasazlıqlar barədə ətraflı rəsmi texniki hesabat açıqlamayıb.
