Niderlandda ənənəvi heyvandarlıqla hüceyrə texnologiyasını birləşdirən dünyada ilk sınaq ferması fəaliyyətə başlayıb.
MSNews.az-ın Zuid-Holland Əyalətinin rəsmi açıqlamasına istinadən məlumatına görə, Şipluyden qəsəbəsində yerləşən süd fermasında dünyada ilk kultivasiya edilmiş ət ferması rəsmi olaraq açılıb. Layihə fermer Korne van Leeuvenin təsərrüfatında həyata keçirilir və heyvanların kəsilmədən ət hüceyrələrinin yetişdirilməsini nəzərdə tutur.
Yeni sistem bioreaktorlar adlanan xüsusi nəzarətli çənlər əsasında işləyir. Bu çənlərdə heyvan toxumasından götürülən kiçik nümunə uyğun temperatur, qida maddələri və oksigen səviyyəsi şəraitində böyüdülərək ət hüceyrələrinə çevrilir. Layihənin məqsədi kütləvi istehsal deyil, bu texnologiyanın fermer təsərrüfatı miqyasında nə dərəcədə işlək olduğunu yoxlamaqdır.
“NL Times” yazır ki, Şipluyden fermasında sınaqlar 20 litrdən 200 litrədək olan bioreaktorlarla aparılacaq. Tədqiqatçılar texnologiyanın fərdi təsərrüfatlarda hansı xərclərlə tətbiq oluna biləcəyini, nə qədər məhsul verəcəyini və fermerlər üçün əlavə biznes modeli yaradıb-yaratmayacağını araşdıracaqlar. Tam işlək pilot fermanın 2028-ci ilə qədər hazır olması planlaşdırılır.
Layihənin arxasında “RespectFarms” şirkəti dayanır. Şirkət bildirir ki, məqsəd ət istehsalını yalnız iri zavodlarda mərkəzləşdirmək yox, fermerlərin də gələcəyin qida istehsalında aktiv rol saxlamasına imkan yaratmaqdır. Təşəbbüs Avropa İnnovasiya Tərəfdaşlığı və Zuid-Holland əyaləti tərəfindən dəstəklənir.
“Food Manufacture” nəşrinin məlumatına görə, Şipluyden obyekti Haaqa və Rotterdam yaxınlığında yerləşir və həm pilot istehsal sahəsi, həm də təcrübə mərkəzi kimi fəaliyyət göstərəcək. Burada fermerlər, tədqiqatçılar, tələbələr, siyasətçilər və vətəndaşlar kultivasiya edilmiş ətin necə istehsal olunduğunu yerində görə biləcəklər.
Bununla belə, kultivasiya edilmiş ətin Avropa İttifaqında kommersiya satışı hələ təsdiqlənməyib. Zuid-Holland Əyalətinin məlumatında da qeyd olunur ki, hazırkı mərhələ kommersiya istehsalı deyil, sınaq və bilik mübadiləsi məqsədi daşıyır.
Bu texnologiya ənənəvi heyvandarlığın ətraf mühitə təsirini azaltmaq, heyvanların kəsilməsinə ehtiyacı minimuma endirmək və fermerlərə yeni gəlir mənbəyi yaratmaq baxımından perspektivli istiqamət kimi qiymətləndirilir. Lakin onun geniş yayılması üçün istehsal xərcləri, miqyaslandırma, tənzimləmə və istehlakçı qəbulunun necə formalaşacağı hələ əsas suallar olaraq qalır.
