Türkiyənin “Türkiye Gazetesi” nəşrinin danışdırdığı ekspertlər İranın Yəməndəki husilərin irəliləyişindən və Səudiyyə Ərəbistanına hücumlardan Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın yaratdığı Məkkə Müdafiə Alyansını zəiflətmək və onun reaksiyasını sınaqdan keçirmək üçün istifadə etdiyini iddia edirlər. Tehran belə bir strategiyanın mövcudluğunu rəsmən açıqlamayıb.
MSNews.az xəbər verir ki, “Türkiye Gazetesi” sentyabrın 13-də dərc etdiyi materialda husilərin Qırmızı dəniz sahillərində irəliləyişini, Bab əl-Məndəb ətrafında mövqelərini gücləndirməsini və Səudiyyə Ərəbistanının enerji infrastrukturuna hücumları eyni regional strategiyanın elementləri kimi təqdim edib. Məqalənin müəllifi Yılmaz Bilgen bu nəticəni danışdırdığı regional analitiklərin şərhlərinə əsaslandırır.
Yəmənli analitik Redhvan əl-Xutabi qəzetə bildirib ki, İran və husilər Hörmüz boğazında yaratdıqları təzyiqə Bab əl-Məndəb istiqamətini də əlavə etməyə çalışırlar. Onun fikrincə, Səudiyyənin strateji obyektlərinə hücumların intensivləşməsi həm böhranı regional səviyyəyə yaymaq, həm də yeni müdafiə alyansının reaksiyasını yoxlamaq məqsədi daşıya bilər. Bu, analitikin qiymətləndirməsidir və İran rəhbərliyinin təsdiqlədiyi plan kimi təqdim edilə bilməz.
Nəşrin digər eksperti Mustafa Özcan isə daha sərt ifadə işlədərək əsas məqsədin “Məkkə Alyansını doğulmamış boğmaq” olduğunu deyib. O, Tehranın eyni zamanda Ankara və İslamabadın regional münaqişəyə nə dərəcədə hərbi-siyasi şəkildə müdaxilə etməyə hazır olduğunu sınaqdan keçirdiyini iddia edib.
Lakin alyans artıq hüquqi olaraq yaradılıb. Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi bildirir ki, Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı 7 avqustda Məkkə Birgə Müdafiə Sazişini imzalayıb. Saziş kollektiv müdafiə prinsipinə əsaslanır və üç ölkədən birinə silahlı hücumun ümumi təhlükəsizlik məsələsi kimi qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur. Avqustun 31-də İstanbulda alyansın Strateji-Siyasi və Müdafiə Komitəsinin ilk iclası da keçirilib.
Son həftələrdə husilərin fəaliyyətinin alyans üçün real sınağa çevrildiyi görünür. “Reuters” husilərin strateji Perim adasına və Zubab sahil bölgəsinə nəzarəti ələ keçirdiyini, bunun Bab əl-Məndəb boğazının təhlükəsizliyi üçün yeni risk yaratdığını yazıb. Bununla belə, bu irəliləyiş husilərin Bab əl-Məndəb boğazına tam nəzarət etməsi demək deyil və kommersiya gəmiçiliyi tam dayanmayıb.
Eyni zamanda Səudiyyə Ərəbistanının şəhərləri və enerji obyektləri də husilərin hücumlarına məruz qalıb. Pakistanın Xarici İşlər Nazirliyi sentyabrın 8-də yaydığı bəyanatda Abha, Xamis-Muşayt, Cizan və Nəcrandakı mülki və iqtisadi hədəflərə hücumlar kəskin şəkildə pislənib və İslamabadın Səudiyyənin təhlükəsizliyi və ərazi bütövlüyünə dəstəyi bir daha təsdiqlənib.
“Reuters” isə Səudiyyə, Pakistan və İran mənbələrinə istinadən yazıb ki, İslamabad Ər-Riyadın xəbərdarlığını Tehrana çatdıraraq İrandan husilər üzərində təsirindən istifadə etməsini istəyib. Pakistan bu mərhələdə diplomatik həllə üstünlük verir və alyans çərçivəsində dərhal hərbi cavabın müzakirə edilmədiyini də açıqlayıb.
İran isə husilərə siyasi və hərbi dəstək verdiyini gizlətməsə də, onların əməliyyatlarını birbaşa idarə etdiyini rədd edir. “Reuters”in regional mənbələri son Yəmən hücumlarında iranlı müşavirlərin rolunun artdığını iddia etsə də, Tehran husi qüvvələrinin qərarlarını özü verdiyini bildirir. Buna görə “husilərin göründüyü yerdə əslində İran dayanır” ifadəsi “Türkiye Gazetesi”nin ekspertinin siyasi qiymətləndirməsidir, təsdiqlənmiş fakt deyil.
