Canlı insan neyronlarından hesablama sistemləri yaratmaq ideyası son illər süni intellekt və neyrotexnologiya sahəsində ən diqqətçəkən istiqamətlərdən birinə çevrilib.
MSNews.az “Mehr” agentliyinə istinadən xəbər verir ki, İran canlı insan neyronları əsasında laboratoriya səviyyəsində “süni beyin” prototipi hazırladığını açıqlayıb. Bu barədə İranın Koqnitiv Elmlər və Texnologiyaların İnkişafı üzrə Qərargahının katibi Ataolla Pur-Abbasi məlumat verib.
Pur-Abbasinin sözlərinə görə, iranlı mütəxəssislər sinir hüceyrələrini orqanizmdən kənarda yetişdirmək üçün lazım olan texniki biliklərə yiyələniblər. O bildirib ki, bu neyronlar laboratoriya şəraitində sinaptik əlaqələr yaradır və insan beynində olduğu kimi öyrənmə qabiliyyətinə malik neyron şəbəkələri formalaşdıra bilir.
Pur-Abbasi bu texnologiyanın beyin hüceyrələri əsasında kompüter prosessorlarının hazırlanması üçün baza rolunu oynaya biləcəyini deyib. O, həmçinin İranda yüksək texnologiyalar sahəsində fəaliyyət göstərən yerli şirkətlərdən birinin artıq eksperimental cihaz nümunəsi hazırladığını bildirib.
İran rəsmisi yeni texnologiyanın iki əsas üstünlüyünü qeyd edib: informasiyanın emal sürətinin əhəmiyyətli dərəcədə artması və enerji sərfiyyatının ənənəvi silikon çiplərlə müqayisədə bir milyon dəfəyədək azalması. Bununla belə, Pur-Abbasi texnologiyanın kommersiya mərhələsinə çatdırılması üçün hələ əlavə işlərin görülməli olduğunu vurğulayıb.
“TV BRICS” yazır ki, sözügedən istiqamət beynəlxalq elmi ədəbiyyatda “organoid intelligence” və ya bioloji hesablama kimi tanınır. Bu yanaşmada canlı insan neyronlarından beynin paralel informasiya emalı və aşağı enerji sərfiyyatı prinsiplərini təqlid edən sistemlərin yaradılması hədəflənir.
Bu sahə dünyada hələ inkişaf mərhələsindədir. “Frontiers in Science”-da dərc olunan elmi məqalədə “organoid intelligence” insan kök hüceyrələrindən alınan beyin orqanoidlərinin süni intellekt texnologiyaları ilə birləşdirilməsi istiqamətində yeni biokomputinq sahəsi kimi təqdim olunur. Məqalədə bu sistemlərin öyrənmə və yaddaşla bağlı bəzi hüceyrə-molekulyar prosesləri laboratoriya şəraitində təqlid edə biləcəyi qeyd edilir.
Eyni zamanda, İranın açıqlaması hələlik əsasən rəsmi şəxsin bəyanatına və yerli media məlumatlarına əsaslanır. Açıq mənbələrdə prototipin texniki göstəriciləri, müstəqil laboratoriya yoxlaması və ya beynəlxalq elmi jurnalda dərc olunmuş detallı nəticələr barədə əlavə məlumat təqdim edilməyib. Bu səbəbdən texnologiyanın real imkanları və kommersiya tətbiqi ilə bağlı qiymətləndirmələr ehtiyatla aparılmalıdır.
