Şotlandiya, Uels və Şimali İrlandiyanın rəhbərləri sentyabrın 14-də Kardiffdə görüşərək Böyük Britaniyanın gələcək konstitusiya quruluşunu və öz xalqlarının müstəqillik məsələsində referendum keçirmək hüququnu müzakirə edəcəklər.
MSNews.az xəbər verir ki, Şotlandiyanın birinci naziri və SNP lideri Con Suinni, Uelsin birinci naziri və “Plaid Cymru” lideri Rhun ap Iorwerth, eləcə də Şimali İrlandiyanın birinci naziri, “Sinn Féin” sədr müavini Mişel O’Nil Kardiffdə görüşəcəklər.
“ITV News” və “The Guardian” bildirir ki, liderlər hökumət başçısı deyil, öz partiyalarının rəhbərləri qismində görüşəcəklər.
Görüşün sonunda anlaşma memorandumu imzalanması gözlənilir. Sənəddə Vestminsterə Uels, Şotlandiya və Şimali İrlandiyada mümkün konstitusiya dəyişikliklərinə “hazırlaşmaq, onları planlaşdırmaq və asanlaşdırmaq” çağırışının yer alacağı bildirilir. Memorandum həmçinin həmin xalqların gələcəklərini demokratik vasitələrlə müəyyən etmək hüququnu müdafiə edəcək.
Bununla belə, sənədin imzalanması avtomatik olaraq referendumların keçirilməsi demək deyil. Şotlandiyanın hazırkı hüquqi sistemində yeni müstəqillik referendumunun keçirilməsi üçün Böyük Britaniya parlamentinin razılığı və ya müvafiq qanunvericilik mexanizmi tələb olunur. Şotlandiya parlamentinin Konstitusiya Komitəsi də 2026-cı ilin hesabatında referendumun yalnız Vestminsterin hüquqi icazəsi və siyasi razılaşma ilə keçirilə biləcəyini qeyd edib.
Şimali İrlandiyada isə vəziyyət fərqlidir. 1998-ci il Belfast — Yaxşı Cümə Sazişi çərçivəsində, İrlandiyanın birləşməsinə əksəriyyət dəstəyinin yarandığı qənaətinə gəlinərsə, Böyük Britaniya hökuməti sərhəd referendumu təyin edə bilər.
Con Suinni görüş ərəfəsində bildirib ki, Böyük Britaniyanın hazırkı konstitusiya modeli onun fikrincə davamlı deyil.
“Status-kvonun dayanıqlı olmadığına dair bundan daha aydın işarə ola bilməz və Vestminster Böyük Britaniyadan sonrakı gələcəyə hazırlaşmalıdır”, — Suinni bildirib.
O, həmçinin Şotlandiya, Uels və Şimali İrlandiyanın tarixdə ilk dəfə müstəqilliyi dəstəkləyən birinci nazirlər tərəfindən idarə olunmasını mühüm siyasi dəyişiklik kimi qiymətləndirib. Suinni hesab edir ki, ölkələrin konstitusiya gələcəyini müəyyən etmək üçün xalqların “mənalı söz haqqı” olmalıdır.
Uels lideri Rhun ap Iorwerth isə görüşün yalnız müstəqillik məsələsinə həsr olunmayacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, tərəflər maliyyələşmə, iqtisadiyyat, enerji, Avropa ilə münasibətlər və devolusiya məsələlərində də əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə edəcəklər.
Böyük Britaniya hökumətinin mövqeyi isə dəyişməyib. Baş nazir Endi Börnhem Şotlandiyada hazırda yeni referendum üçün kifayət qədər ictimai konsensus olmadığını bildirib və ikinci referendumun gündəmdə olmadığını vurğulayıb. Şotlandiya hökuməti Suinninin bununla bağlı baş nazirə müraciət etdiyini təsdiqləyir.
