BRICS ölkələrinin liderləri Yeni Dehlidə keçirilən XVIII sammitdə beynəlxalq hüquqa zidd birtərəfli iqtisadi və ikinci dərəcəli sanksiyaları pisləyərək belə tədbirlərin ləğvinə çağırıblar. Sənəddə nüvə qarşıdurması risklərinin və qlobal hərbi xərclərin artmasına da ciddi narahatlıq ifadə olunub.
MSNews.az xəbər verir ki, sentyabrın 12-də sammitin ilk günündə qəbul edilən Yeni Dehli Bəyannaməsində BRICS liderləri birtərəfli məcburetmə tədbirlərinin, o cümlədən iqtisadi və ikinci dərəcəli sanksiyaların hədəf ölkələrin əhalisinin inkişaf, səhiyyə və ərzaq təhlükəsizliyi hüquqlarına mənfi təsir göstərdiyini bildiriblər. Sənəddə beynəlxalq hüquqa və BMT Nizamnaməsinə zidd belə tədbirlərin aradan qaldırılmasına çağırış edilir.
Burada mühüm hüquqi nüans var: bəyannamə bütün birtərəfli sanksiyaları avtomatik olaraq qanunsuz elan etmir, məhz beynəlxalq hüquqa zidd birtərəfli məcburetmə tədbirlərini və BMT Təhlükəsizlik Şurasının icazəsi olmadan tətbiq edilən, beynəlxalq hüquqa zidd sanksiyaları pisləyir. “Associated Press” də sammit iştirakçılarının BMT tərəfindən təsdiqlənməyən birtərəfli sanksiyalara qarşı mövqeyini önə çıxarıb.
Bəyannamədə Qlobal Cənubun beynəlxalq sistemdəki roluna ayrıca yer ayrılıb. BRICS liderləri inkişaf etməkdə olan ölkələrin daha ədalətli və bərabərhüquqlu qlobal idarəçilik üçün dialoq və məsləhətləşmələri gücləndirməli olduğunu bildirərək Qlobal Cənubu “müsbət dəyişikliklərin hərəkətverici qüvvəsi” kimi xarakterizə ediblər.
BRICS BMT-nin beynəlxalq sistemdə mərkəzi rolunu da bir daha təsdiqləyib. Sənəddə təşkilata öz mandatını yerinə yetirməsi və konkret nəticələr əldə etməsi üçün lazım olan dəstəyin göstəriləcəyi bildirilir. Eyni zamanda, BMT və Təhlükəsizlik Şurasında inkişaf etməkdə olan ölkələrin daha geniş təmsilçiliyinə imkan verəcək islahatlara çağırış edilib.
Nüvə təhlükəsizliyi də bəyannamənin əsas mövzularından olub. BRICS liderləri nüvə təhlükəsi və nüvə münaqişəsi risklərinin artmasından narahat olduqlarını bildirərək tərksilah, silahlara nəzarət və nüvə silahlarının yayılmaması sisteminin gücləndirilməsinə çağırıblar. Məqsəd kimi bu mexanizmlərin bütövlüyünün və effektivliyinin qorunması göstərilib.
İqtisadi hissədə isə birtərəfli tarif və qeyri-tarif tədbirlərinin artması tənqid olunub. BRICS ölkələri belə addımların ticarəti təhrif etdiyini və Ümumdünya Ticarət Təşkilatının qaydalarına zidd ola bildiyini bildirərək açıq, ayrı-seçkisiz və çoxtərəfli ticarət sisteminin gücləndirilməsini müdafiə ediblər. “Reuters” də bəyannamənin birtərəfli tarif və qeyri-tarif tədbirlərindən narahatlığı xüsusi vurğuladığını yazıb.
Sənəddə qlobal hərbi xərclərin kəskin artması da ayrıca qeyd olunur. BRICS liderləri hərbi xərclərin sürətlə yüksəlməsinin inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün zəruri maliyyələşmənin azalması fonunda baş verdiyini bildirərək bu tendensiyadan narahatlıqlarını ifadə ediblər.
Yeni Dehli Bəyannaməsi həmçinin beynəlxalq mübahisələrin dialoq, məsləhətləşmə və diplomatiya yolu ilə həll edilməsini müdafiə edir. “Reuters”-in məlumatına görə, sənəd sammit iştirakçıları tərəfindən yekdilliklə qəbul olunub.
