Alman startapının bədəni kriogenik şəkildə dondurma xidməti qlobal maraq yaratdığı bir vaxtda, insanları dondurma ideyasının tarixi və praktiki nümunələri də diqqət mərkəzindədir.
Dünyanın ilk dondurulmuş insanı Ceyms Bedford 1967-ci ildən bəri kriogenik konteynerdə saxlanılır və “cryo” balonu içərisində 50 ildən çoxdur ki, davam edir. Kaliforniya Universitetinin psixologiya professoru olan Bedford, müalicəsi mümkün olmayan böyrək xərçəngindən vəfat etdikdən sonra bu prosesə könüllü olaraq qatıldı. Onun bədəni Robert Prehoda, Dante Brunoi və Robert Nelsonun nəzarəti altında əvvəlcə buz ilə paketlənmiş qutuya, sonra isə -196° C temperaturlu maye azot konteynerinə yerləşdirildi. Hazırda Bedfordun bədəni Arizonadakı “Alcor Life Extension Foundation”da qorunur.
Hal-hazırda ABŞ-da 300-dən, Rusiyada isə 50-dən çox insan kriogenik şəkildə dondurulub və bu xidmət yalnız bu iki ölkədə həyata keçirilir. 1960-cı illərdə bir qrup elm adamı bu layihə üzərində işləməyə başladı və onların məqsədi gələcək texnologiya inkişaf etdikdə dondurulan insanların həyatına qayıtması və xəstəliklərinin müalicəsi idi. 2015-ci ildə Rober Makintayr adlı alim bir dovşanın beynini dondurub sonra yenidən canlandırmağı bacardı ki, bu da gələcəkdə insanları diriltmək imkanına ümid verir.
Dondurma prosesinin maliyyəti ABŞ-da bütün bədən üçün 200 min dollar, yalnız baş üçün 80 min dollar, Rusiyada isə tam bədən üçün 36 min dollar, baş üçün isə 18 min dollar təşkil edir. Proses bəzən hüquqi çətinliklərə də səbəb olur; ailə üzvləri arasında fikir ayrılıqları məhkəmələrə qədər gedib-çıxır. Məsələn, 2016-cı ildə İngiltərədə və ABŞ-ın Kolorado ştatında müvafiq məhkəmələr ailənin narazılığına baxmayaraq, dondurma prosesini təsdiqləyiblər.
Kriogenika bədəni ölüm sonrası qorumağın yeganə yolu kimi qalmır, həm də gələcəkdə elmi tərəqqi və regenerativ tibb vasitəsilə insanların ikinci şans qazanmasına imkan yaradır. Alman startapı isə 200 min dollara bədəni dondurmaq xidməti təklif edir və bu, uzunömürlülük elminə maraq göstərənlər üçün yeni perspektivlər açır.
