İranın Çinin kosmik texnologiyalar sahəsində fəaliyyət göstərən “Emposat” şirkəti vasitəsilə Azərbaycanın hərbi aerodromları və beynəlxalq hava limanları haqqında peyk kəşfiyyatı məlumatları əldə etdiyi iddia olunur. Məlumata görə, Tehranın maraq göstərdiyi əsas obyektlər Gəncə, Füzuli, Laçın və Naxçıvan hava limanları olub.
MSNews.az xəbər verir ki, məlumat ilkin olaraq Rusiyanın “Kremlin Matryoshka” teleqram kanalında yayılıb. İddia sonradan Azərbaycan mediasında da gündəmə gətirilib. “1news.az” yazır ki, İranın Çinin “Emposat” şirkətinə müraciət etdiyi və tələb olunan peyk görüntülərinin artıq Tehran tərəfinə ötürüldüyü iddia olunur.
Məlumatlarda “Emposat” şirkətinin İranla kəşfiyyat sahəsində əməkdaşlıq etdiyi, həmçinin Çinin “Earth Eye” şirkəti ilə birlikdə SEPAH-ın Aerokosmik Qüvvələrinə texniki dəstək göstərdiyi bildirilir.
Bu iddialar fonunda 2026-cı ilin aprelində “Financial Times” qəzetinin dərc etdiyi araşdırma diqqət çəkir. Nəşrin məlumatına görə, İran SEPAH-ı Çində hazırlanmış TEE-01B kəşfiyyat peykini 2024-cü ilin sonunda əldə edib və ondan Yaxın Şərqdəki ABŞ hərbi obyektlərini izləmək üçün istifadə edib. Araşdırmada “Earth Eye” şirkətinin peyki hazırladığı, “Emposat”ın isə yerüstü idarəetmə və əməliyyat xidmətləri göstərdiyi bildirilir. Çin həmin araşdırmadakı ittihamları rədd edib.
Bununla belə, İranın məhz Azərbaycan hava limanlarının görüntülərini əldə etdiyinə dair iddia müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Peyk məlumatlarının ötürülməsini sübut edən sənəd və ya texniki material ictimaiyyətə təqdim olunmayıb.
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Elxan Şahinoğlu iddiaların təsdiqlənəcəyi təqdirdə bunun Azərbaycan üçün ciddi təhlükəsizlik və diplomatik narahatlıq yaradacağını vurğulayıb.
Xatırladaq ki, 2025-ci il aprelin 23-də Pekində Azərbaycan və Çin arasında hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyanat imzalanıb. Sənəddə tərəflər bir-birinin suverenliyini, təhlükəsizliyini və ərazi bütövlüyünü dəstəklədiklərini təsdiqləyiblər.
Əgər iddia təsdiqlənərsə, Azərbaycanın strateji infrastrukturuna dair kəşfiyyat məlumatlarının üçüncü ölkəyə ötürülməsi Bakı ilə Tehran və Pekin arasında diplomatik münasibətlərə təsir göstərə bilər.
Hazırda Azərbaycan, İran və Çin rəsmilərinin bu konkret iddiaya dair təsdiqlənmiş açıqlaması müəyyən edilməyib.
