ABŞ prezidenti Donald Tramp İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının ya ABŞ-yə təhvil verilməli, ya da İranla koordinasiya şəraitində yerində və ya başqa məqbul məkanda məhv edilməli olduğunu bildirib. Tramp “Truth Social” hesabında yazıb ki, “zənginləşdirilmiş uran”, onun ifadəsi ilə “nüvə tozu”, dərhal ABŞ-yə təhvil verilərək ölkəyə aparılıb məhv edilə bilər və ya üstünlük verilən variant kimi İran İslam Respublikası ilə əməkdaşlıq çərçivəsində yerində zərərsizləşdirilə bilər.
Trampın sözlərinə görə, bu prosesə Atom Enerjisi Komissiyası və ya ona ekvivalent qurum nəzarət etməlidir. ABŞ lideri uranın konkret həcmini açıqlamayıb. Trampın bəyanatı Vaşinqton və Tehran arasında mümkün razılaşma üzrə danışıqların davam etdiyi bir vaxtda səslənib.
Bununla belə, Tehran zənginləşdirilmiş uranın xaricə çıxarılması ilə bağlı razılıq verdiyini təsdiqləmir. “Reuters”-ə danışan yüksəkvəzifəli İran mənbəsi bildirib ki, Tehran yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatını təhvil verməyə razılaşmayıb və nüvə məsələsi ilkin ABŞ-İran razılaşmasının tərkib hissəsi deyil.
“The Guardian” da İran tərəfinin ABŞ-la razılaşmanın yaxın olması barədə iddiaları ehtiyatla qarşıladığını yazır. Nəşrin məlumatına görə, Tehran danışıqlarda müəyyən irəliləyiş olduğunu qəbul etsə də, Amerika tərəfinin ziddiyyətli mövqeləri və İsrail amilinin prosesi çətinləşdirdiyini bildirir.
Məsələ beynəlxalq təhlükəsizlik baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin 2025-ci ilin may hesabatına görə, İranın 60 faizə qədər zənginləşdirilmiş uran ehtiyatı 408,6 kiloqram təşkil edirdi. Bu səviyyə nüvə silahı üçün tələb olunan zənginləşdirmə həddindən aşağı olsa da, Qərb ölkələri üçün ciddi narahatlıq mənbəyi sayılır.
Beləliklə, Trampın açıqlaması ABŞ-ın mümkün sazişdə İranın yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatının taleyini əsas şərtlərdən biri kimi gördüyünü göstərir. Lakin Tehran hələlik bu tələbi qəbul etdiyini təsdiqləmir və yekun razılaşmanın əldə olunub-olunmayacağı qeyri-müəyyən olaraq qalır.
