Siyasi araşdırmaçı Pərviz Əliyevin fikrincə, Yaxın Şərqdə baş verən son gərginlikləri yalnız ABŞ-ın regional maraqları və ya Qərbin təhlükəsizlik gündəmi ilə izah etmək doğru deyil. Onun yanaşmasına görə, əsas diqqət bu müharibələrin nəticədə İsrailin regional mövqeyinə necə təsir etdiyinə yönəlməlidir.
P.Əliyev hesab edir ki, İraq, Liviya və Suriyada baş verən proseslər Vaşinqton və Avropa üçün uzunmüddətli sabitlik yaratmasa da, İsrailin əsas regional rəqiblərinin zəifləməsi ilə nəticələnib. O bildirir ki, “2003-cü ildə İraqa hücum Səddam Hüseyn və Bəəs Partiyasını devirdi və İraqı regional hərbi güc statusundan məhrum etdi”. Siyasi araşdırmaçının fikrincə, Suriyadakı vətəndaş müharibəsi də İsrailin uzun müddətli rəqiblərindən birini ciddi şəkildə zəiflətdi, Liviyada isə Fələstin müqavimətinə dəstək verən hökumət sıradan çıxarıldı.
Pərviz Əliyev İran faktorunu ayrıca vurğulayır. Onun sözlərinə görə, Tehranın Fələstin məsələsində tutduğu prinsipial mövqe İsrail üçün əsas təhlükə kimi qəbul olunur.
“İrana hərbi hücumun əsas səbəbi Fələstin məsələsidir”, — deyə Əliyev qeyd edir.
Onun fikrincə, İsrailin regional müharibələrdə əsas məqsədi Fələstin məsələsini gündəmdən çıxarmaq və İordan çayı ilə Aralıq dənizi arasındakı ərazilərdə siyasi bərabərlik perspektivinin qarşısını almaqdır.
Araşdırmaçı bildirir ki, bu yanaşmanın ideoloji və strateji kökləri 1996-cı ildə hazırlanmış “İsrailin təhlükəsizliyi üçün yeni strategiya” sənədi ilə də əlaqələndirilə bilər. P.Əliyevin fikrincə, həmin sənəddə irəli sürülən regional yanaşma bu gün də müxtəlif formalarda tətbiq olunur. O qeyd edir ki, “Yaxın Şərqdəki müharibələrin ABŞ-a iqtisadi, hərbi və ya siyasi baxımdan fayda verib-verməməsi ikinci dərəcəli məsələdir. Əsas sual bu müharibələrin İsrailə fayda verib-verməməsidir”.
Hazırkı mərhələdə Pərviz Əliyev iki əsas gərginlik xəttinə diqqət çəkir: Hörmüz boğazı və Livan. Onun qiymətləndirməsinə görə, İsrail Livan istiqamətində təzyiqi artırmaqla İran və ABŞ arasında mümkün razılaşma prosesini çətinləşdirməyə çalışa bilər. Ekspert hesab edir ki, əgər Livana zərbələr davam edərsə, İran cavab addımlarını yalnız İsrail ərazisi ilə məhdudlaşdırmaya bilər.
“Əgər israillilər Livana qarşı hücumlarda israr etməyə davam etsələr, İran üçün BƏƏ bir növ Livana çevriləcək”, — deyə Pərviz Əliyev bildirir.
Onun fikrincə, bu ssenaridə regionda eskalasiya riski daha da böyüyə və Körfəz ölkələri birbaşa təzyiq altında qala bilər.
Beləliklə, Pərviz Əliyevin təhlilinə görə, Yaxın Şərqdəki müharibələrə yalnız ABŞ-ın maraqları prizmasından baxmaq kifayət deyil. Onun qənaətincə, əsas məsələ bu proseslərin İsrailin regional təhlükəsizlik strategiyasına necə xidmət etməsi və Fələstin məsələsinin bölgə gündəmindən sıxışdırılıb-sıxışdırılmamasıdır.
