BMT Baş Assambleyası Afrikanın və digər qitələrin real nisbi sahələrini daha düzgün əks etdirən “Equal Earth” xəritə proyeksiyasının daha geniş istifadəsini təşviq edən qətnaməni böyük səs çoxluğu ilə qəbul edib.
MSNews.az xəbər verir ki, sənədin lehinə 164 ölkə səs verib, ABŞ yeganə əleyhdar olub, altı dövlət isə bitərəf qalıb. Bu barədə “Associated Press” və “NPR” məlumat yayıb.
“Correct the Map” – “Xəritəni düzəlt” adlı təşəbbüs Toqo tərəfindən Afrika Qrupu adından irəli sürülüb və Afrika İttifaqı tərəfindən dəstəklənib. Səsvermədə Serbiya, Estoniya, Gürcüstan, Litva, Moldova və Ukrayna bitərəf qalıb.
Qətnamə əsrlərdir geniş istifadə olunan Merkator proyeksiyasına alternativ olaraq 2018-ci ildə yaradılmış “Equal Earth” xəritəsinin istifadəsini təşviq edir. Merkator xəritəsi 1569-cu ildə flamand kartoqraf Gerardus Merkator tərəfindən əsasən dəniz naviqasiyası məqsədilə hazırlanıb. Bu proyeksiya istiqamət və bucaqları qorusa da, qütblərə yaxın ərazilərin sahəsini ciddi şəkildə böyüdür.
Məsələn, Merkator xəritəsində Qrenlandiya ilə Afrika vizual olaraq bir-birinə yaxın ölçüdə görünə bilir. Halbuki Afrikanın real sahəsi Qrenlandiyadan təxminən 14 dəfə böyükdür. “Equal Earth” isə qitələrin nisbi sahələrini qoruyaraq Afrikanı, Cənubi Amerikanı və digər bölgələri ölçü baxımından daha real nisbətdə göstərir. Bununla belə, istənilən ikiölçülü xəritə kimi bu proyeksiya da Yer kürəsinin bütün xüsusiyyətlərini – forma, məsafə və istiqamətləri eyni anda tam dəqiqliklə əks etdirə bilmir.
Toqonun xarici işlər naziri Robert Dussey səsvermədən əvvəl xəritələrin insanların dünya haqqında təsəvvürlərinə təsir etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, coğrafi təsvirlər təhsil və kollektiv qavrayışın formalaşmasında mühüm rol oynayır.
ABŞ isə qətnamənin əleyhinə çıxan yeganə dövlət olub. “AFP”nin məlumatına görə, ABŞ nümayəndəsi Yarina Ferenkeviç Baş Assambleyanın beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik kimi məsələlər əvəzinə XVI əsrə aid xəritə proyeksiyaları ilə məşğul olmasını tənqid edib və təşəbbüsü BMT-nin əsas problemlərindən yayınma kimi qiymətləndirib.
Qətnamə hüquqi baxımdan məcburi deyil və Merkator proyeksiyasının istifadəsini qadağan etmir. Sənəd hökumətləri, məktəbləri, beynəlxalq təşkilatları və texnologiya şirkətlərini nisbi ərazi ölçülərinin göstərilməsinin vacib olduğu hallarda “Equal Earth” və digər bərabər-sahəli xəritələrdən istifadəyə təşviq edir.
Fransa isə səsvermədən sonra rəsmi sənədlərdə Merkator proyeksiyasından mərhələli şəkildə imtina edərək müxtəlif məqsədlərə uyğun daha dəqiq xəritələrdən istifadə edəcəyini açıqlayıb.
