Almaniyanın RTL telekanalının araşdırmaçı jurnalisti Angelik Geray aylarla “Katja” adlı saxta rusiyapərəst influenser obrazında fəaliyyət göstərərək Rusiya ilə əlaqələndirilən “birdəfəlik agentlər” şəbəkəsinin iş metodlarını araşdırıb. RTL komandası “Telegram” vasitəsilə Bitkoin ödənişi qarşılığında casusluq xarakterli real tapşırıqlar da alıb.
MSNews.az xəbər verir ki, bir ilə yaxın davam edən gizli araşdırmanın nəticələri RTL və “stern”in “Putins Wegwerfagenten – Die billigen Vollstrecker” adlı sənədli filmində təqdim olunub. “RTL” bildirir ki, Angelik Geray aylarla “Katja” adlı ikinci rəqəmsal şəxsiyyət yaradaraq özünü Rusiya tərəfdarı influenser kimi təqdim edib, auditoriya formalaşdırıb və rusiyapərəst çevrələrlə əlaqələr qurmağa çalışıb.
Araşdırmanın digər hissəsində Geray və həmkarı Sergey özlərini potensial “birdəfəlik agentlər” kimi təqdim ediblər. “RTL” yazır ki, onlar “Telegram” üzərindən Rusiya ilə əlaqəli olduğu güman edilən şəxslərdən tapşırıqlar alıb, bunun müqabilində isə Bitkoinlə ödəniş təklif olunub. Tapşırıqlar əvvəlcə foto çəkmək və SİM-kart əldə etmək kimi sadə görünən işlərdən başlayıb, daha sonra daha həssas məlumatların toplanmasına keçib.
Jurnalistlərdən bir insan hüquqları təşkilatını izləmək, Xristian-Demokrat İttifaqı (CDU) əməkdaşı barədə məlumat toplamaq, siyasi partiyaya daxil olmaq və Almaniyanın müdafiə sənayesi ilə bağlı məlumat əldə etmək istənilib. Bir tapşırıqda onlara ILA aviasiya və silah sərgisində dron və raket sistemlərinin şəkillərini çəkmək, müdafiə şirkətlərinin əməkdaşlarının ad və ünvanlarını müəyyənləşdirmək göstərişi verilib. RTL vurğulayır ki, jurnalistlər real şəxslərə təhlükə yarada biləcək məlumatları sifarişçilərə ötürməyib və araşdırmanı hüquqşünaslar, eləcə də aidiyyəti dövlət qurumları ilə koordinasiya ediblər.
“Katja” profilinə diqqət göstərən şəxslərdən biri də Almaniyadakı rusiyapərəst sosial media çevrələrində tanınan Yovitsa Yoviç olub. O, Sahra Vagenknext İttifaqının — BSW-nin üzvüdür və “TikTok”-da təxminən 35 min izləyiciyə malikdir. RTL-in məlumatına görə, Joviç əvvəlcə “Katja” ilə telefonla danışıb, daha sonra onunla şəxsən görüşüb.
Gizli çəkiliş zamanı Joviç Rusiya kəşfiyyatının dezinformasiya kampaniyalarında rolu ola biləcəyinə işarə edən ziddiyyətli ifadələr işlədib. Ondan Rusiya xüsusi xidmətlərinin kampaniyanın arxasında olub-olmadığı soruşulduqda o, bunu “nəzəri olaraq bilmədiyini, praktiki olaraq isə bildiyini” deyib. Lakin Joviç sonradan açıq müsahibədə Rusiya kəşfiyyatı ilə hər hansı əlaqəsinin olduğunu rədd edib və fəaliyyətini maarifləndirmə kimi təqdim edib. BSW isə RTL-ə onun partiyada heç bir vəzifəsi olmayan adi üzv olduğunu və məsələni araşdıracağını bildirib.
Araşdırma zamanı RTL komandası Almaniyada müdafiə şirkətlərinə, siyasi strukturlara və digər hədəflərə qarşı mümkün casusluq və sabotaj fəaliyyətlərini də araşdırıb. Almaniyanın Konstitusiyanın Müdafiəsi üzrə Federal İdarəsi daha əvvəl bildirmişdi ki, Ukraynaya qarşı müharibədən sonra Rusiya xüsusi xidmətlərinin Almaniyadakı kəşfiyyat fəaliyyəti həm miqyas, həm də intensivlik baxımından artıb; siyasi təsir, propaganda və dezinformasiya da bu fəaliyyət istiqamətlərinə daxildir.
RTL-in araşdırmasına görə, belə “birdəfəlik agentlər” çox vaxt bütöv əməliyyatın məqsədini bilmirlər. Onlara ayrı-ayrılıqda kiçik və ilk baxışdan qanuni görünən tapşırıqlar verilir; həmin tapşırıqlar isə daha böyük kəşfiyyat və ya sabotaj əməliyyatının hissəsinə çevrilə bilər. “n-tv” Gerayın bu modelin əsas xüsusiyyətlərindən birinin məhz iştirakçıların ümumi planı bilməməsi olduğunu söylədiyini bildirir.
Araşdırmanın ən təhlükəli mərhələsi jurnalistin gizli kimliyinin ifşa olunmasından sonra yaşanıb. RTL-in məlumatına görə, Geray aktual fotosunu və ardınca səsli ölüm hədəsini alıb. Mesajda ona qaçmağa çalışacağı halda güllələnəcəyi bildirilib. Hədənin konkret olaraq hansı şəxs və ya struktur tərəfindən göndərildiyi açıq mənbələrdə müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Beləliklə, araşdırma Rusiya kəşfiyyatının konkret nümayəndələrinin şəxsiyyətini tam müəyyənləşdirməkdən daha çox, Almaniyada sosial şəbəkələr və Telegram üzərindən ucuz və birdəfəlik icraçıların necə cəlb oluna biləcəyini göstərir. RTL özü də tapşırıqları verən şəxsləri “Rusiya ilə əlaqəli olduğu ehtimal edilən aktorlar” kimi təqdim edir; buna görə bütün əlaqələrin birbaşa konkret Rusiya xüsusi xidmətinə aid olduğunu qəti fakt kimi təqdim etmək doğru olmaz.
