İsrail ordusu işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində mümkün eskalasiyaya qarşı hazırlığı artırıb. İsrail təhlükəsizlik strukturlarındakı mənbələr siyasi rəhbərliyin yeni fələstinli qaçqın düşərgələrinin nəzarətə götürülməsi və bölgənin şimalında daha geniş hərbi əməliyyatların keçirilməsi üçün orduya təzyiq göstərə biləcəyini bildirirlər.
MSNews.az xəbər verir ki, “Walla” portalının sentyabrın 13-də yaydığı məlumata görə, İsrail təhlükəsizlik strukturları Qərb sahilində bir neçə paralel prosesin vəziyyəti sürətlə dəyişdirə biləcəyindən narahatdır. Nəşrin mənbələri müdafiə naziri İsrael Katsın xüsusilə Samariya adlandırılan şimal hissədə əlavə qaçqın düşərgələrinin ələ keçirilməsi və geniş əməliyyatların keçirilməsi istiqamətində təzyiq göstərə biləcəyini bildiriblər.
Gərginlik fonunda İsrail ordusu qüvvələrini də artırıb. “Walla” sentyabrın 14-də Mərkəzi Komandanlığın Qərb sahili istiqamətində ümumilikdə 26 batalyonluq qüvvə saxlayacağını və əlavə döyüş bölmələrinin möhkəmləndirmə üçün cəlb edildiyini bildirib. İsrail hərbi mənbələri vəziyyəti “partlayışa hazır” kimi xarakterizə edərək məskunlaşanlarla fələstinlilər arasında kiçik insidentlərin daha böyük qarşıdurmaya çevrilə biləcəyini deyirlər.
İsrail mediasının məlumatına görə, gərginliyi artıran amillərdən biri yeni yəhudi yaşayış məntəqələri, fermalar və İsrail qanunvericiliyinə görə də icazəsiz hesab edilən forpostların genişlənməsidir. “Walla” təhlükəsizlik mənbələrinə istinadən bölgədə mövcud 180 yaşayış məntəqəsinə əlavə olaraq 84 yeni məntəqənin, təxminən 140 fərdi fermanın və 100-dən çox qanunsuz forpostun olduğunu yazır.
Katsın əlavə qaçqın düşərgələrinə qarşı əməliyyat istəyi isə yeni deyil. “Walla” yanvar ayında müdafiə nazirinin Mərkəzi Komandanlığa 2025-ci ildə Cenin, Tulkərm və Nur Şəmsdə tətbiq edilən model əsasında başqa düşərgələr üçün də əməliyyat planları hazırlamağı tapşırdığını bildirmişdi. Avqustda “Ynet” isə şəxsi heyət və digər cəbhələrdəki yük səbəbindən yeni geniş əməliyyatın təxirə salındığını yazmışdı.
İsrail 2025-ci ilin yanvarında Qərb sahilinin şimalında “Dəmir Divar” əməliyyatına başlamış, Cenin, Tulkərm və Nur Şəms qaçqın düşərgələrinə geniş qüvvələr yeritmişdi. BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığının sentyabrın 4-də dərc etdiyi hesabata görə, həmin əməliyyat zamanı bu üç düşərgənin bütün fələstinli əhalisi məcburi köçürülüb və onların geri qayıtmasına hələ də icazə verilmir.
BMT məlumatında 33 mindən çox fələstinlinin Cenin, Tulkərm və Nur Şəms düşərgələri və ətraf ərazilərdən köçkün vəziyyətinə düşdüyü bildirilir. Buna görə ilkin məlumatdakı “32 mindən çox” rəqəmi köhnə göstəricidir; daha yeni BMT məlumatlarında rəqəm 33 mindən çox göstərilir.
BMT İnsan Hüquqları Ofisi həmin köçürülmələrin uzunmüddətli və sistemli xarakterinin məcburi köçürmə cinayəti ilə bağlı ciddi narahatlıq yaratdığını bildirib. İsrail isə əvvəlki əməliyyatları Cenin, Tulkərm və digər bölgələrdə silahlı qrupların infrastrukturlarını sıradan çıxarmaq və İsrail vətəndaşlarına qarşı hücumların qarşısını almaq məqsədi ilə əsaslandırıb.
Qərb sahilində gərginlik yalnız hərbi əməliyyatlarla məhdudlaşmır. “Reuters” son aylarda yeni forpostların sürətli şəkildə genişləndiyini və məskunlaşanlarla fələstinlilər arasında zorakılıqların artdığını yazır. Beynəlxalq ictimaiyyətin böyük hissəsi işğal edilmiş Qərb sahilində İsrail yaşayış məntəqələrini beynəlxalq hüquqa zidd hesab edir; İsrail bu hüquqi mövqeyin bəzi aspektlərini mübahisələndirir.
