Estoniyada Ukrayna üçün nəzərdə tutulan artilleriya mərmilərinin alınması ilə bağlı təxminən 70 milyon avroluq qalmaqal müdafiə naziri Hanno Pevkurun istefası ilə nəticələnib.
MSNews.az xəbər verir ki, Estoniya 2024-cü ildə əvvəl artilleriya mərmisi istehsal etmək və satmaq təcrübəsi olmadığı bildirilən təchizatçı ilə müqavilələr bağlayaraq böyük həcmdə ilkin ödəniş edib.
Müqavilələr İtaliyanın La Spezia şəhərində qeydiyyatdan keçmiş “Datasel Srl” şirkəti ilə bağlanıb. “ANSA”-nın məlumatına görə, “Datasel” Hindistanın “Neco Defence Munitions” şirkətinə məxsusdur. Estoniya mediasının araşdırmalarında hər iki şirkətin sözügedən müqavilədən əvvəl artilleriya mərmilərinin istehsalı və satışı üzrə real təcrübəsinin olmadığı bildirilir.
İlk müqavilə 2024-cü ilin avqustunda imzalanıb və 15 milyon avro ödənilib. Oktyabrda daha 10 milyon avroluq müqavilə bağlanıb, sonrakı razılaşmalarla ümumi məbləğ təxminən 70 milyon avroya çatıb. Mərmilərin ilk partiyasının həmin ilin noyabrında Ukraynaya çatdırılması planlaşdırılsa da, tədarükdə ciddi gecikmələr yaranıb.
Məsələni işıqlandıran “Euronews” Estoniya hökumətinin alış üçün Avropa İttifaqının Avropa Sülh Fondundan (EPF) ayrılan vəsaitdən istifadə etdiyini yazır. Avropa Komissiyası hazırda Tallinnin təxminən 70 milyon avroluq vəsaiti geri qaytarmalı olub-olmayacağını Estoniya tərəfi ilə müzakirə edir.
Məlumatlarda əvvəlcə ümumiyyətlə sursatın çatdırılmadığı bildirilsə də, sonrakı açıqlamalara görə müəyyən miqdarda mərmi Estoniyaya təqdim olunub. Pevkur dövlət televiziyasına müsahibəsində sursatın tamamilə “yararsız” olmadığını, lakin keyfiyyətsiz və natamam komplektləşdirilmiş olduğunu deyib. “Datasel” isə Estoniyanın müqavilələri pozması ilə bağlı iddialarla razılaşmır. Mübahisə hazırda Strasburqdakı arbitraj prosesinə çıxarılıb.
Hadisə Estoniyanın müdafiə satınalmalarına nəzarətlə bağlı daha geniş problemlər fonunda gündəmə gəlib. Ölkənin Milli Audit İdarəsi əvvəllər Müdafiə Nazirliyi sistemində müqavilələrin idarə olunması, avans ödənişləri və alınan malların yoxlanılması ilə bağlı ciddi çatışmazlıqlar müəyyən etmişdi. Estoniya Milli Audit İdarəsi bu problemlərin sürətlə artan müdafiə büdcəsi şəraitində təcili həll edilməli olduğunu bildirmişdi.
Pevkur sentyabrın 2-də istefasını elan edərək müqavilələrin danışıqlarında şəxsən iştirak etmədiyini, lakin müdafiə sahəsinə görə siyasi məsuliyyəti öz üzərinə götürdüyünü bildirib.
“Minister corab və sursat saymır, müqavilə danışıqları da aparmır. Lakin Milli Audit İdarəsinin iradları siyasi məsuliyyət məsələsini ortaya çıxarır”, – Pevkurun sözlərini “Euronews” sitat gətirib.
