Polşa Prezidenti Karol Navrotski Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin ölkənin ali dövlət mükafatı olan “Ağ Qartal” ordenindən məhrum edilməsi təşəbbüsü ilə çıxış edib.
“Reuters” xəbər verir ki, buna səbəb Zelenskinin Ukrayna Xüsusi Əməliyyat Qüvvələrinin bir bölməsinə “UPA qəhrəmanları” adının verilməsi barədə qərarıdır. Polşada Ukrayna Üsyançı Ordusu — UPA ilə bağlı mövzu son dərəcə həssas hesab olunur, çünki bu təşkilatın üzvləri İkinci Dünya müharibəsi dövründə Volın bölgəsində polyakların kütləvi qətllərində ittiham edilirlər.
Navrotski bildirib ki, Zelenskinin qərarı Rusiya təbliğatına əlavə imkan yaradıb. Onun sözlərinə görə, Ukrayna prezidenti bu addımla Polşa cəmiyyətində ağrılı tarixi yaddaşı yenidən gündəmə gətirib və Varşava ilə Kiyev arasında münasibətlərə zərər vurub.
“PAP” yazır ki, Polşa prezidenti məsələni “Ağ Qartal” ordeninin kapitulu səviyyəsində qaldıracağını bildirib. Mükafat Zelenskiyə 2023-cü ildə Polşa ilə Ukrayna arasında əlaqələrin inkişafına və Avropada təhlükəsizlik uğrunda mübarizəyə töhfəsinə görə təqdim olunmuşdu.
Navrotski Ukraynanın qərarını sərt tənqid edərək bildirib ki, UPA-nın qəhrəmanlaşdırılması Polşa üçün qəbuledilməzdir. Onun fikrincə, belə addımlar Ukraynanın Avropa ailəsinə inteqrasiyası ilə bağlı müzakirələrdə də ciddi suallar yaradır.
Bununla belə, Polşa hökuməti məsələ ətrafında gərginliyin Moskvanın maraqlarına xidmət edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. “Notes from Poland” yazır ki, Baş nazir Donald Tusk Polşa-Ukrayna münasibətlərində tarixi mübahisələrin kəskinləşməsinin yalnız Rusiyanın xeyrinə ola biləcəyini bildirib.
Ukrayna tərəfi isə qərarın hərbi ənənələrin bərpası və ölkənin müstəqilliyi uğrunda döyüşən bölmələrin xidmətlərinin tanınması məqsədi daşıdığını bildirir. “Ukrainska Pravda” yazır ki, Zelenskinin fərmanında sözügedən adın Xüsusi Əməliyyat Qüvvələrinin “Şimal” adlı ayrıca mərkəzinə verildiyi qeyd olunur.
Məsələ Polşa cəmiyyətində daha geniş tarixi müzakirələri də yenidən gündəmə gətirib. “TVP World” bildirir ki, Polşanın sabiq prezidenti Lex Valensa da Ukraynada OUN liderlərindən biri Andrey Melnikin fəxri şəkildə yenidən dəfn olunmasını və UPA ilə bağlı simvolların önə çıxarılmasını tənqid edib.
UPA mövzusu Polşa-Ukrayna münasibətlərində ən mürəkkəb tarixi məsələlərdən biri olaraq qalır. Ukraynada təşkilatın bir hissəsi Sovet hakimiyyətinə qarşı mübarizə aparan milli müqavimət qüvvəsi kimi qəbul edilir. Polşada isə UPA adı, ilk növbədə, Volın qırğınları və mülki polyakların kütləvi öldürülməsi ilə assosiasiya olunur.
Hazırda Zelenskinin “Ağ Qartal” ordenindən məhrum edilməsi barədə yekun qərar yoxdur. Lakin Navrotskinin təşəbbüsü Varşava ilə Kiyev arasında tarixi yaddaş, müharibə dövründə strateji tərəfdaşlıq və Avropa inteqrasiyası fonunda yeni diplomatik gərginlik yaradıb.
