Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) vasitəçiliyi ilə Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının xarici elektrik təchizatını bərpa etmək üçün zədələnmiş enerji xəttinin təmirinə imkan verən lokal atəşkəs qüvvəyə minib.
MSNews.az xəbər verir ki, stansiyanın dizel yanacağı ehtiyatları azalır və xarici enerji təchizatı bərpa edilməzsə və ya əlavə yanacaq çatdırılmazsa, obyekt bir neçə gün ərzində tam elektrik itkisi ilə üzləşə bilər. Bu barədə “BAEA” baş direktor Rafael Mariano Qrossinin 5 sentyabr tarixli açıqlamasında məlumat verib.
BAEA-nın məlumatına görə, Zaporojye AES 20 avqustda Dnepr çayının şimal tərəfindəki hərbi fəallıq nəticəsində xarici şəbəkə ilə işlək vəziyyətdə qalan son əlaqəsini — 330 kV-luq “Ferosplavna-1” xəttini itirib. Bu, müharibə başlayandan bəri stansiyanın xarici elektrik təchizatını tam itirdiyi 26-cı haldır.
Həmin tarixdən etibarən stansiyanın əsas təhlükəsizlik sistemləri fövqəladə dizel generatorlarından asılıdır. Generatorlar bütün altı reaktorun və işlənmiş nüvə yanacağı hovuzlarının soyudulması üçün lazım olan elektrik enerjisini təmin edir.
Vəziyyətin ciddiliyini artıran əsas məqam yanacaq ehtiyatlarının azalmasıdır. BAEA bildirir ki, dizel sərfiyyatını azaltmaq məqsədilə son bir həftədə işləyən fövqəladə generatorların sayı dörddən ikiyə endirilib. Bununla stansiyanın istifadəsində olan elektrik gücü demək olar ki, yarıbayarı azalıb.
Agentliyin stansiyadakı mütəxəssislərinə verilən məlumata görə, enerji sərfiyyatını azaltmaq üçün reaktorların əsas dövrəsinin və işlənmiş yanacaq hovuzlarının temperaturunu nəzarətdə saxlayan soyutma nasosları da fasilələrlə işlədilməyə başlanıb.
Qrossi vəziyyəti “dərin narahatlıq doğuran” adlandıraraq bildirib ki, heç bir atom elektrik stansiyası dizel yanacağına qənaət etmək üçün mühüm soyutma sistemlərinin fəaliyyətini azaltmalı vəziyyətə düşməməlidir. Onun sözlərinə görə, xarici enerji təchizatı bərpa edilməzsə və ya stansiyaya davamlı dizel yanacağı çatdırmaq mümkün olmazsa, bir neçə gün ərzində “station blackout” — bütün elektrik mənbələrinin itirilməsi baş verə bilər.
Lokal atəşkəs çərçivəsində ərazinin minalardan təmizlənməsindən sonra ukraynalı texniki mütəxəssislər sentyabrın 5-də “Ferosplavna-1” xəttinin təmirinə başlayıblar. BAEA nümayəndələri işləri yerində müşahidə edir. Təmirin bir neçə gün davam edəcəyi gözlənilir.
Bu, Qrossinin müharibə dövründə Zaporojye AES-də zəruri təmir işlərinin aparılması üçün vasitəçilik etdiyi yeddinci lokal atəşkəsdir. BAEA rəhbəri həm Rusiya, həm də Ukrayna tərəfinin bu dəfə nüvə təhlükəsizliyi naminə agentliklə konstruktiv əməkdaşlıq etdiyini bildirib.
Bununla belə, tam elektrik kəsilməsinin dərhal nüvə yanacağının əriməsi anlamına gəlmədiyi xüsusi qeyd olunur. Stansiyanın bütün reaktorları 2022-ci ilin sentyabrından dayandırılıb və buna görə onlarda işlək reaktorlarla müqayisədə xeyli az qalıq istilik yaranır. BAEA bildirir ki, tam elektrik itkisi halında nüvə yanacağının təhlükəli dərəcədə qızması üçün daha uzun müddət tələb olunacaq. Agentlik buna baxmayaraq belə bir ssenarinin qarşısının mütləq alınmalı olduğunu vurğulayır.
Zaporojye AES Avropanın ən böyük atom elektrik stansiyasıdır və 2022-ci ilin martından Rusiya qüvvələrinin nəzarətindədir. Moskva və Kiyev stansiyanın ətrafındakı təhlükəli hərbi fəaliyyətə görə dəfələrlə bir-birini ittiham edib.
