ABŞ Prezidenti Donald Tramp sentyabrın 3-də Ağ Evdə ölkənin ən iri hasid və ultraortodoks yəhudi icmalarının bir sıra nüfuzlu dini liderləri ilə mətbuata qapalı görüş keçirib.
MSNews.az xəbər verir ki, Ağ Ev görüşü son təxminən 50 ildə bu miqyasda hasid liderlərinin ABŞ prezidenti ilə birgə ilk görüşü kimi təqdim edib.
Nümayəndə heyətinə Satmarın iki qolunun liderləri ravvin Aharon Teitelbaum və Zalman Leib Teitelbaum, Bobov lideri Benzion Halberstam, Vijnits-Monsi lideri Yisroel Hager, ABŞ-nin ən böyük yeşivalarından “Beth Medrash Govoha”nın rəhbəri Malkiel Kotler daxil olub. Skver lideri Dovid Tverskinin əvəzinə isə görüşdə onun oğlu Aharon Mendel Tverski iştirak edib.
Görüşdə ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens, Trampın kürəkəni və müşaviri Cared Kuşner, konqresmen Mayk Louler və Ağ Evin rəsmiləri də iştirak ediblər. Nümayəndə heyəti əvvəlcə Ruzvelt otağında administrasiya nümayəndələri ilə, daha sonra təxminən yarım saat Oval kabinetdə Trampla görüşüb.
Müzakirələrin əsas hissəsi ABŞ-dakı ultraortodoks icmalarını maraqlandıran məsələlərə həsr olunub. “Jewish Insider” mənbələrinə görə, mənzil problemləri, federal həbsxanalardakı yəhudi məhbusların vəziyyəti, çoxuşaqlı ailələr üçün vergi güzəştləri və dini məktəblərə dəstək gündəmə gətirilib. Ağ Ev rəsmisi bildirib ki, ravvinlər Trampa antisemitizmlə mübarizə və dini məktəblərin dəstəklənməsi istiqamətində atdığı addımlara görə təşəkkür ediblər.
Nyu-York ştatının ultraortodoks məktəblərinə dair təhsil tələbləri də müzakirə edilən mövzular sırasında olub. “JNS” yazır ki, dini liderlər yeşivaların təhsil proqramlarında müstəqilliyinin qorunması və Nyu-York hakimiyyətinin tələblərinin icmalara təsiri barədə narahatlıqlarını ifadə ediblər.
İsraildə ultraortodoks yeşiva tələbələrinin hərbi xidmətə çağırılması məsələsi ilə bağlı isə ziddiyyətli məlumatlar var. “The Times of Israel” Nyu-Yorkdakı ortodoks media resurslarına istinadən ravvinlərin Trampdan İsraildəki hərbi xidmət mübahisəsinə müdaxilə etməsini istədiyini yazır. Nəşrin məlumatına görə, Aharon Teitelbaum səfərdən əvvəl bu məsələni Trampla qaldırmaq niyyətində olduğunu bildirmişdi.
Bununla yanaşı, “JNS” “Belaaz News”a istinadən nümayəndə heyətinin hərbi xidmət məsələsini ümumi görüşdə qaldırmamaq barədə razılaşdığını yazır. Trampın Aharon Teitelbaumla ayrıca görüşdüyü təsdiqlənsə də, həmin qapalı söhbətin tam məzmunu açıqlanmayıb. Buna görə hərbi çağırış məsələsinin şəxsən Trampla hansı formada müzakirə olunduğu tam aydın deyil.
Görüş xüsusilə Satmarın iki rəqib qolunun rəhbərlərinin eyni nümayəndə heyətində iştirak etməsi ilə diqqət çəkib. Satmar dini-teoloji əsaslarla sionizmi rədd edir və İsrail dövlətinin yaradılmasını messianizmə dair dini baxışları ilə uyğun hesab etmir. “New York Jewish Week” Satmar liderlərinin görüşdə iştirakının bəzi Tramp tərəfdarları arasında tənqidə səbəb olduğunu yazıb.
Görüşün təşkili ilə Ağ Evin yəhudi icması ilə əlaqələr üzrə direktoru və prezidentin xüsusi köməkçisi Martin Marks məşğul olub. “Jewish Insider” və digər mənbələrin məlumatına görə, Marks görüşün hazırlanması üzərində bir neçə ay işləyib.
Görüşdə ABŞ-nin ADL, AJC və digər ənənəvi iri yəhudi təşkilatlarının rəhbərləri iştirak etməyib. Lakin bunu həmin qurumların qəsdən kənarda saxlanılması kimi təqdim etmək üçün faktiki əsas yoxdur: Ağ Ev tədbiri ümumilikdə Amerika yəhudilərinin nümayəndə toplantısı deyil, xüsusi olaraq hasid və yeşiva liderləri ilə görüş kimi təşkil edib.
