ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset 30 yaşdan yuxarı bütün fəaliyyətdə olan və ehtiyat qüvvələrdə xidmət edən hərbçilərin hər il testosteron çatışmazlığı üzrə yoxlanılmasını əmr edib.
MSNews.az xəbər verir ki, yeni qaydaya əsasən, müayinə hərbçilərin dövri tibbi qiymətləndirilməsinin məcburi hissəsinə çevriləcək. Yaşı 30-dan aşağı olan hərbçilər isə öz istəkləri ilə testdən keçə biləcəklər. Qərar dərhal qüvvəyə minib, tətbiq qaydalarının isə avqustun 15-dək yenilənməsi nəzərdə tutulur.
Heqset təşəbbüsün şəxsi heyətin sağlamlığını, fiziki davamlılığını və döyüş hazırlığını yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıdığını bildirib. Testosteron çatışmazlığı aşkarlanan hərbçilərə hormonal əvəzedici müalicə təklif edilə bilər, lakin müalicənin qəbulu könüllü olacaq.
Pentaqon proqramın “operator sindromu” ilə mübarizəyə də xidmət edəcəyini bildirir. Bu anlayış xüsusi təyinatlı hərbçilərdə müşahidə edilən aşağı testosteron səviyyəsi, kəllə-beyin travmaları, yuxu, hormonal və maddələr mübadiləsi pozuntularının birgə təsirini ifadə edir. Sindrom ilk dəfə 2020-ci ildə xüsusi təyinatlılar üzərində aparılan araşdırmalar zamanı təsvir olunub.
Bununla belə, “Reuters” agentliyinin müraciət etdiyi altı kişi sağlamlığı mütəxəssisindən beşi proqramın elmi əsasları ilə bağlı şübhələrini ifadə edib. Onlardan dördü 30 yaşdan yuxarı bütün hərbçilərin yoxlanılmasının ordunun döyüş qabiliyyətini artıracağını göstərən möhkəm sübutların olmadığını bildirib.
Havay Universitetinin tədqiqatçısı B. Kristofer Frueh xüsusi təyinatlıların bütün ABŞ ordusunu təmsil etmədiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bu döyüşçülər adi hərbçilərlə müqayisədə partlayış dalğalarına, paraşütlə tullanmalara, ağır silahlara və çiyindən buraxılan raket sistemlərinə daha çox məruz qalırlar.
Həkimlərin əsas narahatlığı müayinənin özü deyil, aşağı göstəricinin simptomlar və əlavə yoxlamalar nəzərə alınmadan hormonal müalicəyə səbəb ola bilməsidir. Endokrinologiya Cəmiyyəti testosteron çatışmazlığı diaqnozunun yalnız müvafiq simptomlar və ayrı-ayrı günlərdə aparılmış təkrar səhər analizləri əsasında qoyulmasını tövsiyə edir. Təşkilat ümumi kişi əhalisinin rutin şəkildə yoxlanılmasını dəstəkləmir.
Testosteron preparatlarının tibbi göstəriş olmadan istifadəsi sperma istehsalını zəiflədə, xayaların kiçilməsinə və reproduktiv problemlərə səbəb ola bilər. Digər mümkün fəsadlar arasında qanda eritrositlərin həddindən artıq artması, prostatla bağlı problemlər, sızanaqlar, saç tökülməsi və əhval dəyişiklikləri göstərilir. Bu risklər müayinədən deyil, hormonun uyğun olmayan şəkildə təyin edilməsindən yaranır.
Pentaqon aşağı və ya normadan kənar nəticələrin hansı meyarlarla qiymətləndiriləcəyini, qadın və kişi hərbçilər üçün fərqli protokolların tətbiq olunub-olunmayacağını hələ açıqlamayıb. Nazirlik əlavə klinik təlimatların hazırlanacağını və xarici mütəxəssislərdən ibarət məsləhət şurasının yaradılacağını bildirib.
Mütəxəssislər geniş müayinələrin artıq çəki, yuxu çatışmazlığı və maddələr mübadiləsi problemləri kimi düzəldilə bilən səbəbləri üzə çıxara biləcəyini qəbul edirlər. Lakin onlar bütün orduya tətbiqdən əvvəl aydın diaqnostika və müalicə protokollarının müəyyənləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.
