ABŞ-ın keçmiş müdafiə naziri və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin sabiq direktoru Leon Panetta Vaşinqtonun İranla hərbi qarşıdurmasının daha altı ay ərzində həll olunmadan davam edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
MSNews.az xəbər verir ki, Panetta ABŞ və İranın hazırda çıxış yolu görünməyən “ağır dalana” düşdüyünü və münaqişənin İraq və Əfqanıstandakı kimi uzunmüddətli müharibəyə çevrilə biləcəyini bildirib.
Bu barədə “The Guardian” məlumat yayıb.
Panetta bildirib ki, hazırkı vəziyyətdə nə ABŞ, nə də İran güzəştə getmək və ya danışıqlarla qarşıdurmanı yekunlaşdırmaq üçün aydın yol ortaya qoyur.
“Bu müharibənin daha altı ay həll olunmadan davam etməsi ehtimalının yüksək olduğunu düşünürəm”, – Panetta deyib.
Onun fikrincə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın qarşısında üç əsas seçim var. Birinci variant hərbi kampaniyanı dayandırmaq və onun məqsədlərinə çatmadığını qəbul etməkdir. Panetta Trampın bunu etməsini az ehtimallı sayır. İkinci seçim mövcud vəziyyəti — tərəflərin vaxtaşırı qarşılıqlı zərbələr endirdiyi, lakin daha böyük müharibədən çəkindiyi dalanı — davam etdirməkdir. Keçmiş nazir bunun Yaxın Şərqdə yeni uzunmüddətli “sonsuz müharibə” yarada biləcəyini düşünür.
Üçüncü variant isə Panettanın fikrincə, ABŞ-ın Hörmüz boğazı üzərində daha tam hərbi nəzarət yaratması və İranın buradakı təsir imkanlarını aradan qaldırmağa çalışmasıdır. O hesab edir ki, Vaşinqton qarşıdurmada nəticə əldə etmək istəyirsə, boğazın tam açıq saxlanmasını əsas hərbi məqsədə çevirməlidir. Bu, Panettanın şəxsi strateji qiymətləndirməsidir və hazırkı ABŞ administrasiyasının elan etdiyi yeni qərar deyil.
Panetta vəziyyəti ABŞ-ın əvvəlki Yaxın Şərq müharibələri ilə müqayisə edərək İran qarşıdurmasının da “İraq və Əfqanıstan kimi daha bir uğursuz müharibəyə” çevrilməsi riskindən danışıb. Onun əsas tənqidlərindən biri Vaşinqtonun münaqişədən necə çıxacağına dair aydın siyasi strategiyanın görünməməsidir.
Keçmiş müdafiə naziri Pentaqondakı daxili vəziyyəti də tənqid edib. O, ABŞ quru qoşunları katibi Den Driskollun istefası və Müdafiə Nazirliyinin yüksək rəhbərliyindəki dəyişikliklər fonunda komandanlıq strukturunda “ciddi qarışıqlıq” olduğunu iddia edib. Panettanın fikrincə, bu vəziyyət Çin, Rusiya, Şimali Koreya və İran kimi rəqiblərə ABŞ-ın hərbi gücünü effektiv idarə etmək imkanlarının zəiflədiyi mesajını verə bilər.
Pentaqon bu qiymətləndirməni rədd edib. Nazirliyin baş sözçüsü Şon Parnell qurumun müdafiə naziri Pit Heqsetin rəhbərliyi altında tam işlək vəziyyətdə olduğunu bildirib və Pentaqonun “qarışıqlıq içində olması” iddiasını “tamamilə əsassız” adlandırıb.
Panetta “USS Abraham Lincoln” aviadaşıyıcısının uzunmüddətli yerləşdirilməsini də nümunə göstərib. Gəmi İranla qarşıdurma zamanı aylarla dənizdə qalıb və ekipaj arasında yorğunluq, məişət problemləri və psixoloji gərginlik barədə məlumatlar yayılıb. Panetta bildirib ki, hərbçiləri rotasiya planı olmadan qeyri-müəyyən müddət döyüş zonasına yerləşdirmək olmaz.
Bununla belə, “Abraham Lincoln” artıq Yaxın Şərqdəki missiyasını başa vurub. Təxminən 264 gün tam liman dayanacağı olmadan dənizdə qaldıqdan sonra gəmi sentyabrın əvvəlində Tailandın Laem Çabanq limanına daxil olub. Onu bölgədə “USS George Washington” əvəz edib.
ABŞ administrasiyası isə hərbi kampaniyanı Panettadan fərqli qiymətləndirir. Ağ Ev avqustun sonunda ABŞ qüvvələrinin Hörmüz boğazında nəzarəti saxladığını və kommersiya gəmilərinin keçidini təmin etdiyini bildirib. Vaşinqton həmçinin dəniz blokadasının İranın neft gəlirlərini məhdudlaşdırdığını iddia edir.
CENTCOM sentyabrın 1-də İranın hava hücumundan müdafiə, radar, dəniz və rabitə obyektlərinə yeni zərbələr endirdiyini açıqlayıb və Yaxın Şərqdə 50 mindən çox ABŞ hərbçisinin yerləşdirildiyini bildirib. Sentyabrın 5-də isə ABŞ qüvvələri SEPAH-ın Amerika hərbi gəmilərinə raket hücumuna cavab olaraq üç İran tankerini vurub.
Lakin Hörmüzdə vəziyyət tam normallaşmayıb. “Reuters” məlumat verir ki, son qarşılıqlı zərbələrdən sonra boğazdan kommersiya gəmilərinin gündəlik keçidi may ayından bəri ən aşağı səviyyəyə düşüb. Bu da Panettanın münaqişənin faktiki olaraq dalan vəziyyətində qalması barədə arqumentinə əlavə kontekst yaradır.
