İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu qarşıdan gələn parlament seçkilərində rəqiblərinin qələbəsinin İsrail ordusunun Qəzza, Livan və Suriyadakı mövqelərdən çıxmasına və Fələstin dövlətinin yaradılmasına gətirib çıxaracağını iddia edib.
MS-News.az xəbər verir ki, Netanyahu bu fikirləri avqustun 30-da İsrailin “Channel 14” telekanalına müsahibəsində səsləndirib. “The Times of Israel” onun açıqlamasını İsraildə oktyabrın 27-də keçiriləcək seçkilər ərəfəsində kampaniya ritorikası kontekstində təqdim edir.
Netanyahu bildirib ki, rəqibləri hakimiyyətə gəlsələr, “Livandan, Qəzzadan və Suriyadan çıxacaq”, daha sonra isə Fələstin dövləti yaradacaqlar. O, böyük dövlətlərin dəstəkləyəcəyi belə bir dövlətin meydana çıxmasını “İsrailin sonunun başlanğıcı” kimi xarakterizə edib. İsrail baş naziri hazırkı hökumətin bu üç istiqamətdə yaratdığı “təhlükəsizlik zonalarını” ölkənin müdafiəsi üçün vacib sayır və daha əvvəl İsrail qüvvələrinin həmin ərazilərdə zəruri hesab etdiyi müddətdə qalacağını demişdi.
Netanyahu eyni müsahibədə İsraili “yəhudi xalqının milli dövləti” kimi xarakterizə edib və qeyri-yəhudi vətəndaşların fərdi hüquqlara malik olduğunu vurğulayıb. Bu yanaşma onun əvvəlki açıqlamaları ilə də üst-üstə düşür. İsrailin 2018-ci ildə qəbul edilən “Yəhudi xalqının milli dövləti haqqında” Əsas Qanununda milli öz müqəddəratını təyinetmə hüququnun yalnız yəhudi xalqına məxsus olduğu təsbit edilib; qanun xüsusilə ərəb və dürzi icmalarının nümayəndələri tərəfindən bərabərlik prinsipi baxımından tənqid olunub.
Netanyahunun indiki seçki ritorikası onun ilk hakimiyyət dövrü ilə bağlı tarixi müqayisələri də gündəmə gətirib. O, 1996-cı ildə “Likud” lideri kimi hakimiyyətə gələndə Oslo prosesinə qarşı sərt mövqeyi ilə tanınırdı. Lakin baş nazir olduqdan sonra 1997-ci ildə Hebron Protokolunu imzaladı və İsrail qüvvələrinin Hebronun böyük hissəsindən çıxarılmasını həyata keçirdi. 1998-ci ildə isə ABŞ Prezidenti Bill Klintonun vasitəçiliyi ilə Yasir Ərəfatla Vay-River Memorandumunu imzaladı; sənəd İordan çayının qərb sahilində əlavə ərazilərin Fələstin Administrasiyasına verilməsini nəzərdə tuturdu.
Bu razılaşmalar Netanyahunun sağçı koalisiyası daxilində ciddi narazılıq yaratdı və Vay-River Memorandumunun icrası ilə bağlı mübahisələr 1999-cu ilin əvvəlində hökumətin süqutuna töhfə verdi. Həmin ilin seçkilərində Netanyahu Ehud Baraka məğlub oldu və bir müddət yüksək siyasi fəaliyyətdən uzaqlaşdı. Buna görə onun indiki “rəqiblər ərazi güzəştlərinə gedəcək” arqumenti İsrail siyasətində əvvəlki seçki kampaniyaları ilə də müqayisə olunur.
Oxşar tarixi nümunə “Likud”un qurucusu Menaxem Beginlə bağlıdır. Begin 1977-ci ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra Misir Prezidenti Ənvər Sədatla Kemp-Devid prosesinə daxil oldu və 1979-cu il sülh müqaviləsi nəticəsində İsrail Sinay yarımadasından tam çıxmağa razılıq verdi. Bununla belə, İsrailin Sinaydan geri çəkilməsi yalnız Begin dövründə başlamamışdı: proses 1974 və 1975-ci illərdə əvvəlki hökumətlərin imzaladığı qüvvələrin ayrılması sazişləri ilə mərhələli şəkildə başlanmışdı. Buna görə bu tarixi epizodu sadəcə “Begin müxalifətdə ərazi güzəştlərini tənqid etdi, hakimiyyətdə isə özü geri çəkildi” formasında təqdim etmək müəyyən qədər sadələşdirmədir.
Netanyahunun hazırkı açıqlamaları İsraildə seçki kampaniyasının təhlükəsizlik mövzuları üzərində sərtləşdiyi dövrə təsadüf edir. Son sorğularda Eisenkotun rəhbərlik etdiyi müxalifət bloku Netanyahunun düşərgəsi üçün ciddi rəqib olaraq qalır, lakin parlamentdə 61 mandatlıq çoxluğun hansı tərəfdə formalaşacağı hələ qeyri-müəyyəndir.
