Hindistanlı alimlər təmizlənmiş insan nəcis tullantılarından əldə olunan bio-kömürü sementin bir hissəsi ilə əvəz edərək daha möhkəm və potensial olaraq daha ekoloji beton hazırlayıblar.
MSNews.az xəbər verir ki, araşdırma sentyabrın 5-də nüfuzlu “Scientific Reports” jurnalında dərc olunub. Tədqiqatı Hindistanın Manipal Caypur Universitetindən Raquveş Tivari, Priyanşa Mehra və Sançit Anand, həmçinin ABŞ-dakı Luiziana Texnologiya Universitetindən Şaik Hussain aparıblar.
Araşdırmada kanalizasiya və septik sistemlərdən toplanaraq xüsusi müəssisələrdə emal edilən fekal lil bio-kömürə çevrilib. Daha sonra bu material adi Portland sementinin 5, 10 və 15 faizini əvəz edəcək şəkildə beton qarışıqlarına əlavə olunub.
Ən yaxşı nəticə sementin 10 faizinin bio-kömürlə əvəz edildiyi qarışıqda əldə olunub. 91 günlük bərkimədən sonra həmin betonun sıxılma möhkəmliyi adi betonla müqayisədə 21 faiz, əyilməyə qarşı möhkəmliyi isə 42 faiz yüksək olub. Buna görə mediada yayılan “beton 42% daha möhkəmdir” ifadəsi yalnız əyilmə möhkəmliyinə aiddir.
Tədqiqatçılar betonun su udma qabiliyyətini, məsaməliliyini, büzülməsini və mikrostrukturunu da yoxlayıblar. 5 və 10 faizlik bio-kömür qarışıqları bir sıra göstəricilər üzrə adi betondan daha yaxşı nəticə göstərib. 10 faizlik qarışığın 120 gündən sonra büzülmə göstəricisi də standart sement məhluluna yaxın olub.
Texnologiyanın ekoloji tərəfi də diqqət çəkir. Sementin bir hissəsinin tullantı mənşəli materialla əvəz olunması sementə olan tələbatı azalda, eyni zamanda sanitariya tullantılarının utilizasiyası üçün yeni istiqamət yarada bilər. Araşdırmada bio-kömürün beton daxilində bəzi ağır metalların hərəkətliliyini və ətraf mühitə sızma potensialını azaltmasına dair nəticələr də əldə olunub.
Lakin bu texnologiyanın artıq yaşayış binaları və ya göydələnlərin tikintisi üçün hazır olduğunu demək tezdir. Mövcud tədqiqat laboratoriya şəraitində aparılıb və materialın genişmiqyaslı tikintidə tətbiqi üçün uzunmüddətli davamlılıq, müxtəlif iqlim şəraiti, təhlükəsizlik və tikinti standartlarına uyğunluq üzrə əlavə sınaqlar tələb olunur.
