Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyası ölkənin mövcud beynəlxalq öhdəliklərinə zidd yeni sazişlərin imzalanmasını konstitusion səviyyədə məhdudlaşdırmağı təklif edən vətəndaş təşəbbüsünü qeydə alıb.
MSNews.az xəbər verir ki, komissiya iyulun 16-da keçirilən növbədənkənar iclasda “Avrasiya Alyansı” adlı təşəbbüs qrupunun Konstitusiyaya dəyişiklik edilməsi ilə bağlı müraciətini təsdiqləyib. Layihə Ermənistanın artıq qoşulduğu və qüvvədə olan dövlətlərarası sazişlərlə birbaşa ziddiyyət təşkil edən yeni müqavilələrin bağlanmasını qadağan etməyi nəzərdə tutur. Bu barədə “EADaily” və “Caliber.Az” məlumat yayıb.
Təşəbbüs Avrasiya İqtisadi İttifaqının adını birbaşa Konstitusiyaya daxil etmir və seçicilərə “Aİ, yoxsa Aİİ?” sualını vermir. Bununla belə, təşəbbüskarlar dəyişikliyi Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqındakı öhdəlikləri ilə ziddiyyət yarada biləcək inteqrasiya qərarlarının qarşısını alan hüquqi mexanizm kimi təqdim edirlər. Buna görə layihə faktiki olaraq ölkənin Aİİ-də qalmasını müdafiə edən siyasi təşəbbüs kimi qiymətləndirilir.
“Avrasiya Alyansı” keçmiş deputat Tiqran Urixanyanın rəhbərlik etdiyi “Alyans” Partiyasının nümayəndələrinin yaratdığı 53 nəfərlik vətəndaş qrupudur. Partiya 2026-cı il parlament seçkilərində iştirakdan geri çəkildiyinə görə yeni parlamentdə təmsil olunmur. “Armenpress” Mərkəzi Seçki Komissiyasının partiyanın seçki qeydiyyatını öz müraciəti əsasında ləğv etdiyini bildirmişdi.
İmza toplama kampaniyasının avqustun 3-də başlaması və 60 gün davam etməsi planlaşdırılır. Təşəbbüs qrupu konstitusiya dəyişikliyi təklif etmək hüququ əldə etmək üçün səsvermə hüququ olan azı 200 min vətəndaşın imzasını toplamalıdır.
Lakin 200 min imzanın toplanması referendumun avtomatik təyin olunması demək deyil. Ermənistan Konstitusiyasının 202-ci maddəsinə əsasən, 200 min seçici konstitusiya dəyişikliyi təşəbbüsü irəli sürə bilər, amma layihənin referenduma çıxarılması üçün Milli Assambleyanın ümumi deputat sayının azı üçdəikisinin razılığı tələb olunur. Başqa sözlə, Mərkəzi Seçki Komissiyası hələlik referendumun özünü deyil, imza toplanması prosesini başladacaq təşəbbüs qrupunu qeydə alıb.
İyunun 7-də keçirilmiş parlament seçkilərindən sonra hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyası 64, “Güclü Ermənistan” bloku 29, “Ermənistan” bloku isə 12 mandat əldə edib. Hakim partiya konstitusiya referendumunu təkbaşına başlatmaq üçün tələb olunan üçdəiki səs çoxluğuna sahib deyil.
Bu layihə Ermənistan hökumətinin üzərində işlədiyi yeni Konstitusiya təşəbbüsündən ayrıdır. Hökumətin planı ölkənin idarəetmə sisteminin daha geniş yenilənməsini nəzərdə tutur və Azərbaycanla yekun sülh sazişi ətrafındakı müzakirələrlə də əlaqələndirilir. Bakı Ermənistan Konstitusiyasının preambulasında istinad edilən Müstəqillik Bəyannaməsində Azərbaycana qarşı ərazi iddiası kimi qiymətləndirdiyi müddəaların aradan qaldırılmasını tələb edir. “Reuters” Ermənistan hakimiyyətinin yeni Konstitusiya hazırlamaq niyyətində olduğunu, lakin hakim partiyanın bunun üçün parlamentdə kifayət qədər səs toplamadığını yazıb.
Aİ və Aİİ arasında seçim məsələsi mayın 29-da Astanada keçirilmiş sammitdə də gündəmə gətirilib. Rusiya, Belarus, Qazaxıstan və Qırğızıstan liderləri Ermənistanın mümkün qədər tez ümumxalq referendumu keçirməsinə çağıraraq Aİ-yə üzvlüklə Aİİ-də qalmağın uyğun gəlmədiyini bildiriblər. “ARKA” birgə bəyanatın mətnini yayıb.
Vladimir Putin aprelin 1-də Nikol Paşinyanla görüşündə Ermənistanın eyni vaxtda həm Aİ-nin gömrük məkanına, həm də Aİİ-yə daxil olmasının mümkün olmadığını bildirmişdi. Lakin həmin görüşdə Putinin dərhal referendum keçirilməsi barədə açıq tələb irəli sürdüyü təsdiqlənmir. Referendum çağırışı sonrakı aylarda səsləndirilib və iyulun 27-də Putin tərəfindən yenidən gündəmə gətirilib. Paşinyan isə belə səsvermənin yalnız Ermənistan Aİ-yə rəsmi üzvlük ərizəsi verdikdən sonra mümkün olacağını bildirib.
Beləliklə, Ermənistan MSK-nın qərarı ölkənin Aİİ-də qalmasını konstitusion şəkildə artıq təmin etmir və referendumun keçiriləcəyinə zəmanət vermir. Hazırda yalnız imza toplamaq hüququ verilib; layihənin növbəti mərhələyə keçməsi həm 200 min etibarlı imzadan, həm də parlamentdə tələb olunan səs çoxluğundan asılı olacaq.
