Avropa İttifaqı ölkələri ukraynalı qaçqınlar üçün müvəqqəti müdafiə mexanizminin gələcək formatını sərtləşdirmək imkanını müzakirə edir.
MSNews.az xəbər verir ki, “Euractiv”in əldə etdiyi Aİ Şurasının daxili sənədinə əsasən, müzakirə olunan variantlardan biri müvəqqəti müdafiə proqramının uzadılması, lakin onun əhatə dairəsinin daraldılmasıdır.
Məlumata görə, mümkün dəyişikliklər hərbi çağırış yaşında olan ukraynalı kişilərin, eləcə də Ukraynanı qanuni prosedurlardan kənar tərk etmiş şəxslərin gələcək uzadılmalardan kənarda saxlanılmasını nəzərdə tuta bilər. Bununla belə, təşəbbüs hələlik qərar mərhələsində deyil və Aİ daxilində siyasi-hüquqi müzakirə predmeti olaraq qalır.
“Euractiv” yazır ki, belə məhdudiyyətlər qəbul edilərsə, onların əsasən gələcəkdə müvəqqəti müdafiə statusu almaq istəyən yeni müraciətçilərə tətbiq olunması müzakirə olunur. Hazırda statusa malik milyonlarla ukraynalı üçün qaydaların necə dəyişəcəyi barədə yekun qərar yoxdur.
Aİ-nin Müvəqqəti Müdafiə Direktivi 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı hücumundan sonra aktivləşdirilib. Bu mexanizm Ukraynadan qaçan şəxslərə ayrı-ayrı ölkələrdə uzun sığınacaq prosedurlarından keçmədən Aİ-də yaşamaq, işləmək, təhsil almaq və sosial xidmətlərə çıxış əldə etmək imkanı verir.
Avropa Komissiyasının məlumatına görə, Ukraynadan olan şəxslər üçün müvəqqəti müdafiə hazırda 2027-ci ilin martına qədər qüvvədədir. Aİ bu mexanizmi müharibənin davam etməsi və Ukraynada təhlükəsizlik vəziyyətinin qeyri-sabit qalması səbəbindən bir neçə dəfə uzadıb.
“Eurostat”ın son məlumatına əsasən, 2026-cı il martın 31-nə Aİ-də Ukraynadan qaçan 4,33 milyon nəfər müvəqqəti müdafiə statusuna malik olub. Ən çox ukraynalı qaçqın Almaniya, Polşa və Çexiyada qeydiyyatdadır.
Müzakirələrin əsas səbəblərindən biri müvəqqəti müdafiə mexanizminin uzunmüddətli perspektividir. Aİ ölkələri bir tərəfdən Ukraynadan qaçan şəxslərə humanitar dəstəyi davam etdirmək, digər tərəfdən isə sistemin artıq beş ildən çox işləməsi fonunda onu daha dayanıqlı hüquqi çərçivəyə keçirmək istəyirlər.
“Reuters”in daha əvvəl yaydığı məlumata görə, Avropa Komissiyası müvəqqəti müdafiənin uzadılması ilə yanaşı, Aİ ölkələrinə ukraynalıların iş icazəsi, təhsil vizası və digər daha sabit hüquqi statuslara mərhələli keçidi üçün hazırlıq görməyi tövsiyə edib.
Hərbi yaşda olan ukraynalı kişilər məsələsi isə Aİ daxilində ayrıca siyasi müzakirə mövzusuna çevrilib. Ukrayna müharibənin davam etdiyi şəraitdə səfərbərlik ehtiyaclarını artırır, bəzi Aİ ölkələri isə hərbi yaşda olan kişilərə verilən sosial dəstək və hüquqi statusun Kiyevin müdafiə ehtiyacları ilə necə uzlaşdırılmalı olduğunu müzakirə edir.
Bununla belə, hüquq müdafiəçiləri və miqrasiya üzrə ekspertlər mümkün məhdudiyyətlərin ehtiyatla hazırlanmalı olduğunu bildirirlər. Onların fikrincə, statusun daraldılması humanitar müdafiəyə ehtiyacı olan şəxslərin hüquqlarına təsir göstərə, Aİ daxilində qeyri-bərabər tətbiq problemləri yarada və milli sığınacaq sistemlərinə əlavə yük sala bilər.
Hazırda Aİ səviyyəsində yekun qərar qəbul edilməyib. Müvəqqəti müdafiənin gələcək taleyi ilə bağlı təkliflərin Avropa Komissiyası, Aİ Şurası və üzv dövlətlər arasında əlavə müzakirələrdən sonra formalaşacağı gözlənilir.
