ABŞ-ın İsraildəki səfiri Mayk Hakkabi Böyük Britaniyanın işğal altındakı İordan çayının Qərb sahilində yerləşən İsrail yaşayış məntəqələri ilə ticarəti məhdudlaşdırmaq qərarının Britaniya şirkətləri üçün “böyük iqtisadi təsir” yarada biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Bununla belə, Vaşinqton Britaniyaya qarşı konkret federal sanksiya və ya cavab tədbiri elan etməyib.
MSNews.az xəbər verir ki, Britaniya sentyabrın 8-də İsrail yaşayış məntəqələrində istehsal olunan malların idxalını qadağan edəcəyini açıqlayıb. Fransa və Kanada da analoji milli tədbirlərin tətbiqinə hazırlaşdıqlarını bildiriblər. Britaniya hökumətinin yeni qanunvericiliyinin 6–9 ay ərzində qüvvəyə minməsi nəzərdə tutulur.
Londonun planı yalnız məhsul idxalı ilə məhdudlaşmır. Yeni sanksiya rejimi yaşayış məntəqələrinin tikintisi, infrastrukturu, maliyyələşdirilməsi və daşınmaz əmlak əməliyyatlarına kömək edən konkret şirkət və şəxslərə qarşı tədbirləri də nəzərdə tutur. Britaniya xarici işlər naziri Ed Miliband vurğulayıb ki, tədbirlər İsrail dövlətinə deyil, yaşayış məntəqələri və onların genişləndirilməsinə yönəlib və hökumət ümumi İsrail boykotunu dəstəkləmir.
Britaniya həmçinin işğalın davam etdirilməsinə “əhəmiyyətli dərəcədə töhfə verə biləcək” silah və digər məhsullar üçün yeni ixrac lisenziyalarının verilməsindən imtina edəcəyini açıqlayıb. London bundan əvvəl Qəzzada istifadə oluna biləcəyi ilə bağlı risk qiymətləndirməsi əsasında İsrail ordusuna aid 30-dan çox silah ixracı lisenziyasını dayandırmışdı.
ABŞ-ın İsraildəki səfiri Mayk Hakkabi isə Britaniyanın bu addımının cavabsız qalmayacağını deyib. O, “BBC”-yə müsahibəsində Florida və ABŞ-ın bir sıra digər ştatlarında İsrailin boykotunda iştirak edən şirkətlərə qarşı qanunların olduğunu xatırladıb.
Hakkabinin sözlərinə görə, bu qaydalar Britaniya şirkətlərinin bəzi ştatlarda dövlət və yerli hakimiyyət orqanları ilə biznes əlaqələrinə mane ola və onlar üçün “böyük iqtisadi təsir” yarada bilər.
Britaniya, Fransa və Kanada ilə yanaşı Danimarka, Finlandiya, İslandiya, İrlandiya, Norveç, Polşa, Portuqaliya, İspaniya və İsveç də Qərb sahilindəki yaşayış məntəqələri ilə ticarətə məhdudiyyətlər tətbiq etmək, Avropa səviyyəsində belə tədbirləri dəstəkləmək və ya onları nəzərdən keçirmək niyyətlərini bildiriblər. Rəsmi birgə bəyanatda İrlandiya, İspaniya, Niderland, Norveç və Belçikanın bu istiqamətdə artıq addımlar atdığı da qeyd olunur.
Bundan əvvəl Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, İtaliya, Kanada, Niderland, Norveç və bir sıra digər ölkələr İsrail hökumətindən E1 yaşayış məntəqəsi layihəsini dayandırmağı tələb etmişdilər. Onlar layihənin Qərb sahilinin ərazi bütövlüyünə və iki dövlətli həll perspektivinə ciddi zərbə vuracağını bildiriblər.
Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi 2024-cü il məşvərətçi rəyində İsrailin Qərb sahili və Şərqi Qüdsdəki yaşayış məntəqələrinin yaradılması və saxlanılmasının beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib. İsrail isə yaşayış məntəqələrinin hüquqi statusuna dair bu yanaşmanı uzun müddətdir mübahisələndirir.
Britaniyanın qərarı İsraillə diplomatik münasibətlərdə də ciddi gərginlik yaradıb. İsrail cavab olaraq Britaniyanın Şərqi Qüdsdəki konsulluğunun bağlanmasını tələb edib, bəzi britaniyalı siyasətçilərə ölkəyə giriş qadağası qoyub və Londonla bir sıra əməkdaşlıq mexanizmlərini məhdudlaşdırıb.
