MSNews.az xəbər verir ki, sənəd 2025-ci ildə respublikaçı senator Lindsi Qrehem və demokrat Riçard Blumental tərəfindən irəli sürülmüş layihənin dəyişdirilmiş formasıdır. İyulun 11-də vəfat edən Qrehemin ölümündən sonra yenilənmiş variant Blumental və digər senatorlar tərəfindən onun siyasi irsinin bir hissəsi kimi təqdim olunub.
Rüsum 500 faizdən 100 faizə endirilib
Əvvəlki layihə Rusiya nefti, qazı, uranı və digər məhsullarını alan ölkələrdən ABŞ-yə daxil olan mallara 500 faizlik rüsum tətbiq edilməsini nəzərdə tuturdu.
Yeni versiyada mümkün rüsumun maksimal həddi 100 faizə endirilib. Tədbirin bütün alıcılara deyil, Rusiya nefti və təbii qazının ən böyük beş idxalçısına tətbiq olunması təklif edilir.
“Reuters”in Senat əməkdaşlarına istinadən verdiyi məlumata görə, Rusiya xam neftinin ən böyük beş alıcısı Çin, Hindistan, Slovakiya, Macarıstan və Azərbaycandır. Rusiya qazının əsas idxalçıları sırasında isə Çin, Fransa, Yaponiya, Macarıstan və Belçika göstərilir.
Bu məlumat Azərbaycan üçün də əhəmiyyətlidir. Layihə qəbul edilər və mövcud alıcı siyahısı saxlanılarsa, Azərbaycan potensial olaraq rüsum mexanizminin əhatə dairəsinə düşə bilər. Lakin sənəd hələ qanun deyil və konkret ölkəyə tədbirin tətbiqi avtomatik hesab edilmir.
Bəzi ölkələrə istisna nəzərdə tutulur
Layihəyə əsasən, təbii qaz ehtiyacının 15 faizdən azını Rusiyadan təmin edən və bu asılılığı azaltmaq üçün ciddi addımlar atan ölkələrə istisna verilə bilər.
Senat əməkdaşları bu şərtlərin Yaponiya, Fransa, Macarıstan və Belçikaya tətbiq oluna biləcəyini bildiriblər. İstisnanın konkret olaraq hansı ölkələrə veriləcəyi layihənin icrası zamanı müəyyən ediləcək.
“Kölgə donanması” və Mərkəzi Bank da hədəfdədir
Rüsumların yumşaldılmasına baxmayaraq, layihədə Rusiyanın maliyyə və enerji sektorlarına qarşı geniş məhdudiyyətlər saxlanılıb.
Sənəd Rusiyanın Qərbin dənizçilik və sığorta xidmətlərindən istifadə etmədən neft daşıdığı “kölgə donanması”na daxil olan tankerlərə sanksiya tətbiqini nəzərdə tutur.
Bundan başqa, Rusiya Mərkəzi Bankı da daxil olmaqla maliyyə institutları, yüksək vəzifəli Rusiya rəsmiləri və dövlətə məxsus iri enerji layihələri sanksiya siyahısına salına bilər. Hədəflər arasında “Yamal LNG”, “Arctic LNG-1”, “Arctic LNG-2” və “Arctic LNG-3” layihələri də var.
Trampa sanksiyaları dayandırmaq səlahiyyəti verilə bilər
Yenilənmiş layihə ABŞ Prezidenti Donald Trampa sanksiyaların tətbiqindən imtina etmək və ya onların qüvvəsini dayandırmaq səlahiyyəti verir. Bunun üçün prezident belə addımın ABŞ-nin milli maraqları baxımından zəruri olduğunu əsaslandırmalıdır.
“Axios”un məlumatına görə, administrasiya mümkün istisnalar barədə Konqresi məlumatlandırmalı olacaq. Bu müddəa Ağ Evin layihəyə dəstəyini təmin etmək məqsədilə aparılan danışıqlar nəticəsində əlavə edilib.
Donald Tramp layihənin qəbul olunmaq şansının yüksək olduğunu bildirib. O, sənədə İran və “Hizbullah”la bağlı müddəaların da əlavə oluna biləcəyini söyləsə də, Blumental layihənin yeni hədəflərlə genişləndirilməsinə ehtiyatla yanaşıb.
Layihənin 26 həmmüəllifi var
Yenilənmiş sənəd təqdim edildiyi vaxt 26 senatorun dəstəyini alıb. Onların 13-ü respublikaçı, 13-ü isə demokratdır. Qanun layihəsinin tərəfdarları həmmüəlliflərin sayının artacağını gözləyirlər.
Əvvəlki versiya Senatın 100 üzvündən 85-nin dəstəyini qazanmışdı. Lakin layihə Donald Trampın Rusiya–Ukrayna müharibəsi üzrə danışıqlar aparmaq imkanlarını məhdudlaşdırmamaq istəyi səbəbindən səsverməyə çıxarılmamışdı.
Sənəd hələ qüvvəyə minməyib. Qanuna çevrilməsi üçün layihə Konqresin hər iki palatasında qəbul edilməli və prezident tərəfindən imzalanmalıdır.
