ABŞ Bosniya və Herseqovinadakı beynəlxalq iştirakına yenidən baxa biləcəyinə işarə edib.
MSNews.az xəbər verir ki, “Reuters”in məlumatına görə, Vaşinqton bu mövqeyi Sülhün İcrası Şurasının Bosniya üzrə yeni ali nümayəndənin seçilməsi ilə bağlı razılığa gələ bilməməsindən sonra açıqlayıb.
ABŞ Dövlət Departamentinin sözçüsü bildirib ki, Avropa tərəfinin qərarsızlığı və Sülhün İcrası Şurasının Bosniya və Herseqovina qarşısında öz vəzifəsini yerinə yetirə bilməməsi Vaşinqtonu ölkədəki mövcud beynəlxalq iştirakını yenidən qiymətləndirməyə məcbur edir.
“Reuters” yazır ki, Sülhün İcrası Şurası Kristian Şmidtin varisi ilə bağlı konsensusa gələ bilməyib. Almaniyalı diplomat Şmidt may ayında Ali Nümayəndəlik Ofisi rəhbəri vəzifəsindən istefa verib. O, istefasını ABŞ tərəfdən böyük təzyiqlərlə əlaqələndirib.
Kristian Şmidt yeni şəxs təyin olunana qədər vəzifəsini icra etməyə davam edəcək. Onun sözlərinə görə, məsləhətləşmələr davam edəcək və məqsəd iyunun sonunadək keçid prosesini başa çatdırmaqdır.
Ali Nümayəndəlik Ofisi Bosniya və Herseqovinada 1995-ci il Dayton sülh razılaşmasının mülki hissələrinin icrasına nəzarət etmək üçün yaradılıb. Ali nümayəndənin mandatı sülh sazişinin mülki aspektlərinin həyata keçirilməsini koordinasiya etmək və tərəflər arasında razılaşmanın icrasına dəstək verməkdən ibarətdir.
“Reuters”in məlumatına görə, ABŞ italiyalı diplomat Antonio Zanardi Landinin namizədliyini dəstəkləyir və Ali Nümayəndəlik Ofisinin daha məhdud mandatla fəaliyyət göstərməsini istəyir. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Konqresdə çıxışı zamanı Landini dəstəklədiklərini və onun bu vəzifədə sabitlik təmin edə biləcəyini bildirib.
Vaşinqtonun mövqeyi ABŞ-ın Bosniyada ənənəvi “dövlət quruculuğu” yanaşmasından daha çox qarşılıqlı faydalı və kommersiya yönümlü tərəfdaşlıqlara keçmək istədiyini göstərir. “Reuters” bu xətti ABŞ Dövlət Departamentinin Qərbi Balkanlarla bağlı son mövqeyi ilə əlaqələndirir.
Bununla belə, Avropa tərəfləri arasında yeni ali nümayəndənin səlahiyyətləri ilə bağlı fikir ayrılığı qalır. Bir sıra diplomat və analitiklər hesab edirlər ki, Bosniyada serb və xorvat separatçı qüvvələrinin dövlət institutlarının fəaliyyətini bloklaması fonunda Ali Nümayəndəlik Ofisinin güclü səlahiyyətlərlə qalması vacibdir.
Bu səlahiyyətlər “Bonn səlahiyyətləri” kimi tanınır. Onlar ali nümayəndəyə müəyyən hallarda məcburi qərarlar qəbul etmək və Dayton sülh razılaşmasını pozan vəzifəli şəxsləri vəzifədən uzaqlaşdırmaq imkanı verir. “European Western Balkans” yazır ki, Şmidtin fəaliyyəti dövründə bu səlahiyyətlərdən istifadə Bosniya daxilində ciddi siyasi mübahisələrə səbəb olub.
Rusiya isə uzun müddətdir Ali Nümayəndəlik Ofisinin legitimliyini şübhə altına alır və bu institutun ləğvini tələb edir. “Reuters”in məlumatına görə, Moskva Sülhün İcrası Şurasının Rəhbər Komitəsində iştirakını dayandırıb.
Bosniya və Herseqovinada yeni ali nümayəndə ilə bağlı fikir ayrılığı ölkənin həssas siyasi dövrə daxil olduğu bir vaxtda baş verir. Ölkədə oktyabr ayında seçkilərin keçirilməsi gözlənilir və beynəlxalq tərəflər keçid prosesinin həmin vaxta qədər siyasi böhran yaratmadan tamamlanmasına çalışır.
Hazırda Antonio Zanardi Landinin təyinatı rəsmi şəkildə təsdiqlənməyib. Sülhün İcrası Şurası üzvləri məsləhətləşmələri davam etdirəcək və yeni namizəd üzrə razılaşmanın yaxın günlərdə əldə olunacağı gözlənilir.
