ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ağ Ev Müxbirləri Assosiasiyasının şam yeməyində “Trump 2028” yazılı papaq taxaraq üçüncü dəfə prezident seçilmək ehtimalını yenidən gündəmə gətirib.
MSNews.az xəbər verir ki, iyulun 24-də Vaşinqtonda keçirilmiş tədbirdə Tramp əvvəlcə üçüncü müddətlə bağlı zarafat edib, daha sonra bunun ciddi bəyanat olmadığını söyləyib. Çıxışının sonunda isə qırmızı “Trump 2028” papağını taxaraq 2028-ci ildə yenidən namizəd olacağına eyham vurub. “Associated Press” çıxışın şam yeməyinin satirik formatı daxilində səsləndirildiyini və Trampın üçüncü müddət barədə zarafat etdiyini yazıb.
Tramp çıxışı zamanı üç seçkidə qalib gəldiyi barədə daha əvvəl səsləndirdiyi iddianı da təkrarlayıb. O, 2016 və 2024-cü il prezident seçkilərində qalib gəlib, lakin 2020-ci ildə Co Baydenə məğlub olub. Buna görə Trampın papağı taxarkən istifadə etdiyi ifadə onun təsdiqlənməmiş 2020-ci il seçki iddiasına əsaslanır.
“The Wall Street Journal” Trampın konstitusion məhdudiyyətlərə baxmayaraq üçüncü müddətlə bağlı mövzunu yenidən qabartdığını bildirib. “CNN” də çıxışın əsasən jurnalistlərə və siyasi rəqiblərə yönəlmiş tənqidlərdən, şəxsi zarafatlardan və üçüncü müddətə eyhamlardan ibarət olduğunu qeyd edib.
“The Guardian” Trampın papağı taxdığı anın görüntülərini yayıb. “The Economic Times” isə prezidentin üçüncü müddət barədə danışdıqdan sonra zarafat etdiyini xüsusi vurğulayıb.
Bununla belə, hazırda Trampın 2028-ci il seçkiləri üçün hüquqi qüvvəyə malik namizədlik müraciəti təqdim etdiyini və ya rəsmi prezidentlik kampaniyasına başladığını göstərən məlumat yoxdur. “Trump 2028” papaqları və oxşar məhsullar daha əvvəl də tərəfdarların səfərbər edilməsi, siyasi gündəmin müəyyənləşdirilməsi və satış məqsədilə istifadə olunub.
ABŞ Konstitusiyasına 22-ci düzəliş bir şəxsin prezident vəzifəsinə iki dəfədən artıq seçilməsini açıq şəkildə qadağan edir. Tramp 2016 və 2024-cü illərdə prezident seçildiyindən mövcud Konstitusiyaya əsasən 2028-ci ildə üçüncü dəfə bu vəzifəyə seçilə bilməz.
Məhdudiyyətin aradan qaldırılması yalnız Konstitusiyaya dəyişiklik edilməklə mümkün ola bilər. Belə bir dəyişiklik Konqresin hər iki palatasında üçdəiki səs almalı və daha sonra 50 ştatdan azı 38-i tərəfindən təsdiqlənməlidir. Mövcud siyasi qüvvələr nisbəti nəzərə alındıqda bu ssenari olduqca az ehtimallı hesab olunur.
Respublikaçı konqresmen Endi Oqls 2025-ci ilin yanvarında prezidentə müəyyən şərtlərlə üç qeyri-ardıcıl müddətə seçilmək imkanı verən konstitusiya düzəlişi layihəsi təqdim edib. Təklif məhz Trampın 2017–2021 və 2025-ci ildən başlayan qeyri-ardıcıl müddətlərindən sonra yenidən namizəd olmasına şərait yaradardı. Lakin H.J.Res.29 nömrəli layihə Nümayəndələr Palatasının Hüquq Komitəsinə göndərildikdən sonra qəbul istiqamətində irəliləyiş əldə etməyib.
Trampın gələcək namizədin vitse-prezidenti kimi seçilib, daha sonra prezidentin istefasından sonra vəzifəni təhvil alması kimi nəzəri variantlar da müzakirə olunub. Lakin Konstitusiyaya 12-ci düzəliş prezident olmağa konstitusion baxımdan uyğun olmayan şəxsin vitse-prezident olmasını da qadağan edir. Hüquqşünasların geniş yayılmış mövqeyinə görə, bu yol da Trampa üçüncü müddət qazandırmaq üçün etibarlı hüquqi mexanizm deyil.
Beləliklə, “Trump 2028” papağı üçüncü müddət məsələsini siyasi gündəmdə saxlayan diqqətçəkən jestdir. Lakin bunu üçüncü prezidentlik müddətinə real və hüquqi hazırlığın başladığının sübutu kimi təqdim etmək tezdir. Hazırda əsas maneə dəyişdirilməsi son dərəcə çətin olan ABŞ Konstitusiyasıdır.
Paylaşımda Trampın siyasətinin dünya üzrə həyat səviyyəsini aşağı saldığı və yeni müddətin ölkəni yaxşılaşdırmaq məqsədi daşımadığı barədə fikirlər isə faktoloji xəbər məlumatı deyil, müəllifin siyasi qiymətləndirməsidir.
