MSNews.az xəbər verir ki, proqram su və kanalizasiya sistemlərinin bərpası, dağıntıların təmizlənməsi, səhiyyə xidmətlərinin yenidən qurulması və digər təxirəsalınmaz layihələrin həyata keçirilməsi üçün nəzərdə tutulub. “Reuters” təşəbbüsə Avropa Komissiyası ilə yanaşı, 13-dən çox ölkənin, Dünya Bankının və Avropa İnvestisiya Bankının qoşulduğunu bildirir.
Donorların Brüsseldə keçirilən daha geniş görüşündə 65 ölkə və beynəlxalq təşkilat təmsil olunub. Lakin bu, 65 iştirakçının hamısının 1 milyard dollarlıq fonda birbaşa maliyyə ayırması demək deyil. Avropa Komissiyasının məlumatına görə, “Team Gaza” təşəbbüsünü ilkin mərhələdə Komissiya və 15 tərəfdaş formalaşdırıb.
Məbləğ ümumi ehtiyacın təxminən 1,4 faizidir
BMT, Dünya Bankı və Avropa İttifaqının 2026-cı ilin aprelində dərc etdiyi yekun qiymətləndirməyə əsasən, Qəzzanın növbəti on ildə bərpası və iqtisadi dirçəlişi üçün 71,4 milyard dollar tələb olunur.
Hesabatda ilk 18 ay ərzində əsas xidmətlərin və kritik infrastrukturun bərpasına 26,3 milyard dollar lazım olduğu göstərilir. Fiziki infrastruktura dəymiş zərər 35,2 milyard dollar, iqtisadi və sosial itkilər isə 22,7 milyard dollar qiymətləndirilib.
Beləliklə, yeni 1 milyard dollarlıq təşəbbüs ümumi ehtiyacın dəqiq 1 faizi deyil, təxminən 1,4 faizinə bərabərdir. Bununla belə, məbləğ yalnız ilkin bərpa layihələrinə yönəldildiyi üçün bütün yenidənqurma xərcini qarşılamaq məqsədi daşımır.
Bu, Qəzza üçün ayrılan bütün beynəlxalq vəsait deyil
Sosial şəbəkələrdəki paylaşım 1 milyard dolları Qəzzanın bərpasına ayrılmış ümumi beynəlxalq vəsait kimi təqdim edir. Bu isə natamamdır.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın yaratdığı “Sülh Şurası” vasitəsilə Qəzza üçün ayrıca 17 milyard dollarlıq maliyyə öhdəliyi elan edilib. Lakin “Reuters”in məlumatına görə, bu vəsaitin yalnız kiçik hissəsi faktiki olaraq ödənilib və vədlərlə real köçürmələr arasında ciddi fərq qalır.
Bundan başqa, 2026-cı ildə işğal olunmuş Fələstin ərazilərində humanitar əməliyyatlar üçün tələb edilən 4,1 milyard dolların yalnız dörddə birindən bir qədər çoxu təmin olunub. Humanitar yardım, ilkin bərpa və uzunmüddətli yenidənqurma üçün nəzərdə tutulan maliyyə proqramları ayrı-ayrı kateqoriyalardır və onları eyni rəqəm kimi təqdim etmək düzgün deyil.
Böyük Britaniyanın 250 milyon dollarlıq proqramı barədə iddia
Böyük Britaniya hökuməti yəhudi icmalarının təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və antisemitizmlə mübarizə üçün 250 milyon dollar deyil, 251 milyon funt sterlinq ayırdığını açıqlayıb.
Vəsait üç il ərzində polis və təhlükəsizlik tədbirlərinə yönəldiləcək. Paketə London polisində təxminən 300 əlavə əməkdaşın maliyyələşdirilməsi, sinaqoqların, məktəblərin və icma mərkəzlərinin qorunması, antisemitizm üzrə polis təlimləri, istintaq imkanlarının və terrorla mübarizə tədbirlərinin gücləndirilməsi daxildir.
Buna görə həmin vəsaiti sadəcə hökumətin “antisemitizm kimi müəyyən etdiyi hallara” sərf edilən 250 milyon dollar kimi təqdim etmək dəqiq deyil. Bu, Böyük Britaniyanın daxili polis, terror təhlükəsizliyi və icmaların qorunması büdcəsidir.
Nəticə
Qəzza üçün 1 milyard dollarlıq yeni Avropa təşəbbüsünün elan edilməsi barədə məlumat doğrudur. Lakin paylaşımda üç mühüm məqam təhrif olunub:
- təşəbbüs Qəzza üçün ayrılan bütün beynəlxalq maliyyəni əhatə etmir;
- 1 milyard dollar ümumi ehtiyacın təxminən 1 deyil, 1,4 faizidir;
- görüşdə 65 ölkə və təşkilat iştirak etsə də, onların hamısının fonda pul ayırdığı təsdiqlənmir.
Böyük Britaniyanın ayrıca proqramı isə 251 milyon funt sterlinqlik, üçillik polis və təhlükəsizlik paketidir. Bu iki büdcənin müqayisəsindən çıxarılan “Qərb dünyasının humanizmi” barədə nəticə fakt deyil, paylaşım müəllifinin siyasi qiymətləndirməsidir.
