MSNews.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri iyulun 2-də nüfuzlu “Science” jurnalında “Danio-rerio balıqlarında talamokortikal tipli dövrələrdə iyerarxik duyğu emalı” adı ilə dərc olunub.
Tədqiqatçılar gənc danio-rerio balıqlarının beynində sinir əlaqələrinin anatomik xəritələndirilməsi, elektrofizioloji dövrə analizi və canlı şəraitdə kalsium görüntülənməsi üsullarından istifadə ediblər. Bu metodlar müxtəlif duyğu siqnallarına cavab verən neyronların fəaliyyətini izləməyə imkan verib.
Araşdırma göstərib ki, balıq beynində görmə və mexaniki vibrasiya məlumatlarının əsas hissəsi əvvəlcə preqlomerulyar kompleks adlanan struktur vasitəsilə palliuma ötürülür. Pallium onurğalılarda ali duyğu emalı və mürəkkəb davranışlarla əlaqəli beyin sahəsi hesab olunur.
Preqlomerulyar kompleksdə müxtəlif duyğu siqnalları əsasən ayrı-ayrı və topoqrafik şəkildə təşkil olunur. Məlumat pallium boyunca irəlilədikcə neyronların reaksiyaları mürəkkəbləşir: bəzi hüceyrələr yalnız bir duyğuya cavab verdiyi halda, digərləri görmə və vibrasiya siqnallarını birləşdirir və onların eyni anda meydana çıxmasını müəyyənləşdirir.
Məməlilərdə duyğu məlumatlarının qabığa ötürülməsində əsas vasitəçi strukturlardan biri talamusdur. Sümüklü balıqlarda isə oxşar funksiyanı əsasən preqlomerulyar kompleks yerinə yetirir. Bu strukturlar anatomik və inkişaf mənşəyinə görə eyni deyil, lakin duyğu məlumatlarını ayırmaq, xəritələndirmək və daha yüksək beyin sahələrində birləşdirmək baxımından oxşar funksional prinsiplər nümayiş etdirirlər.
Bu səbəbdən “balıq və insan beyni tamamilə eyni işləyir” nəticəsinə gəlmək düzgün olmazdı. Araşdırma birbaşa insan beynini sınaqdan keçirməyib. Müəlliflər nəticələrin onurğalıların beynində duyğu məlumatlarının iyerarxik emalının geniş yayılmış və ya müxtəlif təkamül xətlərində müstəqil şəkildə formalaşmış ortaq prinsip ola biləcəyini göstərdiyini bildirirlər.
Əvvəlki inkişaf biologiyası araşdırmaları balıqlardakı preqlomerulyar kompleksin məməlilərin talamusu ilə eyni embrional mənşəyə malik olmadığını göstərib. Buna görə yeni nəticə “yüz milyonlarla il dəyişmədən qorunan eyni beyin strukturu”ndan daha çox, fərqli beyin quruluşlarının eyni problemi oxşar üsulla həll etməsi — təkamül konvergensiyası kimi qiymətləndirilir.
Tədqiqat beynin mürəkkəb məlumatları necə təşkil etdiyini anlamaqla yanaşı, duyğu inteqrasiyası və müxtəlif neyroloji pozuntuların gələcək araşdırılması üçün danio-rerio balıqlarının model orqanizm kimi əhəmiyyətini də artırır.
