Tarix boyu bəzi snayperlər döyüş meydanında göstərdikləri dəqiqlik, səbir və taktiki bacarıqlarla hərb salnaməsinə düşüblər. Onların adları müxtəlif müharibələrin ən çətin epizodları ilə yanaşı çəkilsə də, bu şəxslər haqqında yayılan rəqəmlər və iddiaların bir qismi hələ də mübahisəli sayılır. Bu səbəbdən məşhur snayperlər barədə məlumatlara həm tarixi faktlar, həm də mövcud mənbələrin etibarlılığı baxımından yanaşmaq vacibdir.
Finlandiyalı Simo Hayha daha çox “Ağ ölüm” ləqəbi ilə tanınıb. O, 1939-1940-cı illərdə Finlandiya ilə SSRİ arasında gedən Qış müharibəsində xidmət edib. Müxtəlif mənbələr onun 500-dən çox düşmən əsgərini zərərsizləşdirdiyini yazsa da, bu rəqəmlərin bir hissəsi mübahisəli sayılır. Finlandiya ilə bağlı bioqrafik mənbələr Hayhanın snayper kimi təsdiqlənmiş nəticələrinin 200-dən yuxarı olduğunu, bəzi hərbi qeydlərdə isə daha yüksək rəqəmlərin göstərildiyini bildirir.
Sovet snayperi Lyudmila Pavliçenko isə İkinci Dünya müharibəsində ən tanınmış qadın snayperlərdən biri olub. “Smithsonian Magazine” onun 309 təsdiqlənmiş nəticə ilə tarixdə ən uğurlu qadın snayperlərdən biri kimi tanındığını yazır. Pavliçenko sonradan ABŞ-a səfər etmiş və Eleanor Ruzvelt ilə görüşü ilə də tarixə düşmüşdü.
Britaniya ordusunda xidmət etmiş irlandiyalı Tomas Plunkett isə Napoleon müharibələri dövründəki uzun məsafəli atışı ilə tanınıb. O, 1809-cu ildə KakaBelos döyüşündə fransız generalı Ogüst Fransua-Mari de Kolber-Şabaneyi Baker tüfəngi ilə uzaq məsafədən vurması ilə məşhurlaşıb. Tarixi mənbələr Plunkettin atış məsafəsi ilə bağlı fərqli rəqəmlər təqdim etsə də, həmin dövr üçün bu hadisə qeyri-adi dəqiqlik nümunəsi hesab olunur.
ABŞ Vətəndaş müharibəsi dövründə general Con Sedvikin ölümündə adı çəkilən “Serjant Qreys”lə bağlı məlumatlar isə daha çox mübahisəlidir. Tarixi araşdırmalar Sedvikin 1864-cü ildə Spotsilvaniya döyüşündə konfederasiya kəskin nişançısının gülləsi ilə öldürüldüyünü təsdiqləyir, lakin konkret olaraq atəşi kimin açması məsələsi tam aydın deyil. “HistoryNet” bu hadisə ətrafında formalaşmış rəvayətlərin bəzilərinin sonradan şişirdilmiş ola biləcəyini qeyd edir.
Vyetnam müharibəsi dövrünün tanınmış amerikalı snayperləri arasında Karlos Heskok, Çak Mavinni və Adelbert Valdron xüsusi qeyd olunur. ABŞ Dəniz Piyadaları Korpusu ilə bağlı mənbələr Heskokun 93 təsdiqlənmiş nəticəyə malik olduğunu bildirir. Çak Mavinni Dəniz Piyadaları Korpusunun ən yüksək göstəricili snayperi kimi 103 təsdiqlənmiş nəticə ilə xatırlanır. Adelbert Valdron isə ABŞ Ordusunun Vyetnam müharibəsində ən yüksək nəticəli snayperi hesab olunur və onun 109 təsdiqlənmiş nəticəsi olduğu qeyd edilir.
Kanadalı Rob Furlonq isə müasir dövrün ən uzun məsafəli təsdiqlənmiş atışlarından biri ilə tarixə düşüb. O, 2002-ci ildə Əfqanıstanda 2430 metr məsafədən hədəfi vuraraq həmin dövr üçün dünya rekorduna imza atıb. Bu göstərici daha sonra başqa snayperlər tərəfindən yenilənsə də, Furlonqun atışı uzun illər hərbi tarixdə xüsusi yer tutub.
Birinci Dünya müharibəsinin tanınmış kanadalı snayperi Frensis Peqahmaqabou da siyahıda yer alan önəmli fiqurlardandır. Kanada Veteranlar İşləri Departamenti onu ölkənin ən çox təltif edilmiş yerli xalqlardan olan hərbçilərindən biri kimi təqdim edir. Digər tarixi mənbələr Peqahmaqabounun 378 düşmən əsgərini zərərsizləşdirməsi və 300 nəfəri əsir götürməsi ilə tanındığını bildirir, lakin bu cür rəqəmlər də dövrün hərbi qeydləri və sonrakı bioqrafik mənbələr əsasında qiymətləndirilir.
Ümumilikdə, bu şəxslər müxtəlif müharibələrdə nişançılıq bacarığı ilə tanınsalar da, onların ətrafında dolaşan rəqəmlərə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Xüsusilə, daha qədim dövrlərdə “təsdiqlənmiş nəticə” anlayışı indiki hərbi sənədləşmə standartları ilə eyni olmayıb. Buna görə də tarixi snayperlər barədə məlumatlar təqdim edilərkən rəsmi qeydlər, bioqrafik araşdırmalar və müharibə dövrünün təbliğat elementləri ayrıca nəzərə alınmalıdır.
