Qədim Misir tarixi Hatşepsut və Kleopatra kimi məşhur qadın hökmdarlarla tanınsa da, onlardan xeyli əvvəl adı mənbələrdə keçən daha müəmmalı bir fiqur da var – Nitokris.
O, bəzi qədim mənbələrdə Misirin VI sülaləsinin son hökmdarı kimi təqdim olunur. Lakin müasir tarixçilər onun gerçək tarixi şəxsiyyət olub-olmaması ilə bağlı yekdil mövqedə deyillər.
Nitokris haqqında ən məşhur rəvayət qədim yunan tarixçisi Herodotun “Tarix” əsərində yer alır. Həmin rəvayətə görə, Misir hökmdarı olan qardaşı öldürüldükdən sonra Nitokris taxta çıxıb və qardaşının qatillərindən qisas almaq üçün onları ziyafətə dəvət edib. Sonra gizli kanal vasitəsilə həmin məkanı Nil çayının suları ilə dolduraraq sui-qəsdçiləri məhv edib.
Bununla belə, Nitokrisin həyatı haqqında məlumatların çoxu əfsanə və sonrakı dövr müəlliflərinin yazdıqlarına əsaslanır. “Historic Mysteries” qeyd edir ki, onun adı barədə məlumatlar əsasən ondan təxminən 2000 il sonra yazılmış mənbələrdə qorunub. Bu səbəbdən onun Misiri həqiqətən idarə edib-etmədiyi, yaxud adının sonrakı dövrlərdə yanlış oxunmuş başqa bir hökmdarla əlaqələndirildiyi barədə müzakirələr davam edir.
Mətnlərdə Nitokrisin e.ə. 3133-cü ildə hökmranlıq etdiyi iddiası tarixi xronologiya ilə uyğun gəlmir. VI sülalənin son dövrü adətən e.ə. III minilliyin sonlarına, təxminən e.ə. 22-ci əsrə aid edilir. “World History Encyclopedia” Nitokrisi təxminən e.ə. 2184–2181-ci illərlə əlaqələndirir və onu Köhnə Krallığın son mərhələsində adı çəkilən hökmdar kimi təqdim edir.
Tarixçilər üçün əsas problem ondan ibarətdir ki, Nitokrisin adı Misirin yerli daş kitabələrində və ya etibarlı müasir arxeoloji sübutlarda aydın şəkildə təsdiqlənmir. Bəzi tədqiqatçılar onun əslində “Neitiqerti Siptah” adlı kişi hökmdarın adının sonradan səhv oxunması nəticəsində yaranmış obraz ola biləcəyini ehtimal edirlər. Buna görə də Nitokris həm tarixi şəxsiyyət, həm də siyasi əfsanə kimi qiymətləndirilir.
Buna baxmayaraq, Nitokris obrazı qədim tarixdə qadın hakimiyyətinin ən erkən nümunələrindən biri kimi maraq doğurur. Onun haqqında rəvayətlər qadın hökmdarın yalnız hərbi güclə deyil, siyasi hiylə, zəka və idarəçilik bacarığı ilə də yadda qala biləcəyini göstərən simvolik hekayə kimi təqdim olunur. Lakin bu hekayəni müasir tarixi fakt kimi deyil, qədim mənbələrdə qorunmuş mübahisəli rəvayət kimi qəbul etmək daha doğrudur.
