Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski SpaceX şirkətinin rəhbəri İlon Maskı ölkənin yüksək dövlət mükafatlarından biri olan “Azadlıq” ordeni ilə təltif edib.
MSNews.az xəbər verir ki, Zelenskinin 26 avqust tarixli 835/2026 nömrəli fərmanı Ukrayna Prezidentinin rəsmi saytında dərc olunub. Sənəddə Maskın “insan həyatının və azadlığının qorunmasında müstəsna şəxsi xidmətləri”, həmçinin Ukrayna və ABŞ xalqları arasında münasibətlərin inkişafına verdiyi töhfə qeyd olunur.
“Reuters” mükafatın Kiyevin Starlink sistemindən hərbi məqsədlərlə istifadəsini genişləndirməyə çalışdığı bir vaxta təsadüf etdiyini yazır. SpaceX bu il Ukraynanın müraciətindən sonra Rusiya qüvvələrinin qeyri-rəsmi kanallarla əldə etdiyi minlərlə Starlink terminalını deaktiv edib. Bu addım Rusiya bölmələrinin rabitəsinə və bəzi hərbi əməliyyatlarına təsir göstərib.
Ukrayna tərəfi daha əvvəl Rusiya qüvvələrinin icazəsiz Starlink terminallarından rabitə və pilotsuz uçuş aparatlarının idarə edilməsində istifadə etdiyini bildirmişdi. SpaceX və Ukraynanın birgə tətbiq etdiyi mexanizm təsdiqlənmiş Ukrayna terminallarını “ağ siyahı”da saxlayaraq digər cihazların fəaliyyətini məhdudlaşdırmağa imkan verib.
Starlink 2022-ci ilin fevralında Rusiyanın genişmiqyaslı hücumundan dərhal sonra Ukraynada aktivləşdirilib. Həmin vaxt baş nazirin müavini və rəqəmsal transformasiya naziri olan Mixail Fedorov Maskdan yardım istəyib, Mask isə bir neçə saat sonra xidmətin Ukraynada aktiv olduğunu açıqlayıb. Sonrakı dövrdə on minlərlə terminal Ukraynanın mülki və hərbi rabitəsinin əsas elementlərindən birinə çevrilib.
Starlink Ukrayna qüvvələrinin döyüş meydanındakı rabitəsi ilə yanaşı, pilotsuz sistemlərin idarə edilməsində də mühüm rol oynayır. Rusiya isə son aylarda Starlink siqnalını pozmaq üçün xüsusi radioelektron mübarizə vasitələrinin istifadəsini genişləndirib.
Bununla belə, Kiyevlə Mask arasında münasibətlər həmişə problemsiz olmayıb. Mask Starlink-in uzaqmənzilli hücumlarda istifadəsinin müharibəni genişləndirə biləcəyini bildirib. 2022-ci ildə Ukrayna Sevastopol yaxınlığındakı Rusiya donanmasına qarşı əməliyyat üçün Starlink əhatəsinin genişləndirilməsini istəsə də, Mask bu tələbi qəbul etməyib. Sonradan o, Krımda xidməti söndürməsi barədə yayılan iddiaları rədd edərək həmin ərazidə Starlink-in əvvəldən aktiv olmadığını bildirmişdi.
Hazırda Kiyev Starlink imkanlarını Rusiya ərazisində də genişləndirməyə çalışır. Ukrayna Rusiyanın ballistik raket buraxılış qurğuları da daxil olmaqla hərəkətli hərbi hədəflərə qarşı əməliyyatlarda Starlink-dən istifadə etmək istəyir. Zelenski daha əvvəl Maskın bunu “böyük eskalasiya” hesab etdiyini, lakin son dövrdə Kiyevin daha ümidverici cavablar almağa başladığını deyib.
Bu məsələ Rusiya ərazisində yerləşdirilən Şimali Koreya ballistik raket bölmələri fonunda da xüsusi əhəmiyyət qazanıb. Ukrayna kəşfiyyatı avqustda Şimali Koreyaya məxsus raket bölməsinin Rusiyanın Voronej vilayətinə yerləşdirildiyini və onun Ukraynaya zərbələrdə istifadə oluna biləcəyini açıqlamışdı.
Bununla belə, Zelenskinin fərmanında Maskın təltifinin konkret olaraq Rusiya Starlink terminallarının bloklanması və ya gələcək hərbi əməliyyatlarla əlaqələndirildiyi qeyd olunmur. Rəsmi sənəddə mükafat daha geniş şəkildə insan həyatının və azadlığının qorunmasına, eləcə də Ukrayna–ABŞ münasibətlərinə töhfə ilə əsaslandırılır.
