Rusiyanın Avropada getdikcə daha riskli hibrid əməliyyatlara əl atması NATO-nun cavab imkanlarının Moskva tərəfindən sınaqdan keçirilməsi kimi qiymətləndirilə bilər. “The Washington Post”un köşə yazarı Maks But hesab edir ki, Qərbin məhdud reaksiyası Kremlə növbəti addımların ciddi nəticə doğurmayacağı barədə siqnal verir.
MSNews.az xəbər verir ki, “The Washington Post” qəzetində sentyabrın 7-də dərc olunan rəy yazısında But Vladimir Putinin davranışını tez-tez Vladimir Leninə aid edilən “süngü ilə yoxla: yumşaqlıqla qarşılaşsan irəlilə, poladla qarşılaşsan geri çəkil” məntiqi ilə müqayisə edib. Müəllif özü də həmin ifadənin Leninə aidliyinin etibarlı şəkildə təsdiqlənmədiyini qeyd edir.
But Rusiyanın 2008-ci ildə Gürcüstanla müharibəsini, 2014-cü ildə Krımın ilhaqını və Ukraynanın şərqində müharibənin başlanmasını, daha sonra isə 2022-ci ildə Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləni Kremlin Qərbin reaksiyasının sərhədlərini tədricən yoxlamasının nümunələri kimi təqdim edir.
Müəllifin diqqət çəkdiyi ən son hadisələrdən biri Almaniyanın Leypsiq/Halle hava limanında avqustun 4-də baş verən insidentdir. Hava limanında Ukraynaya məxsus yük təyyarəsinin yaxınlığında partlayıcı maddə daşıyan dron aşkar edilmişdi. Almaniya hökuməti sentyabrın 1-də təhlükəsizlik orqanlarının məlumatlarının Rusiyanın iştirakı istiqamətində aydın dəlillər göstərdiyini açıqlayıb. “Tagesschau” və “Deutschlandfunk” Berlinin Moskvanı hücum cəhdinin arxasında dayanmaqda rəsmən ittiham etdiyini bildirir.
İstintaq zamanı həmin hadisə ilə əlaqəli daha bir neçə dron və hərbi təyinatlı olduğu ehtimal edilən partlayıcı maddələr də aşkarlanıb. Almaniya rəsmiləri hadisəni Rusiyanın Avropada həyata keçirdiyini bildirdikləri “hibrid əməliyyatlar” modelinin bir hissəsi kimi qiymətləndirirlər. Moskva isə ittihamları rədd edib və Almaniyanın addımlarını təxribat adlandırıb.
Rusiyanın Avropadakı hibrid fəaliyyəti ilə bağlı narahatlıqlar təkcə Almaniya ilə məhdudlaşmır. NATO hələ 2024-cü ildə sabotaj, zorakılıq, kiberhücumlar, elektron müdaxilə və dezinformasiya daxil olmaqla Rusiyanın Avro-Atlantik məkanda intensivləşən əməliyyatlarından narahatlığını rəsmən açıqlamışdı. NATO bu fəaliyyətlərin alyans ölkələrinin təhlükəsizliyinə təhdid yaratdığını bildirib.
Son olaraq “Reuters” NATO ölkələrinin 2026-cı ilin yazında Svalbard yaxınlığındakı kritik sualtı rabitə kabellərinə qarşı Rusiyanın gizli əməliyyatını qarşısının alındığını yazıb. Agentliyin məlumatına görə, əməliyyat Rusiya hərbi kəşfiyyatının sualtı imkanları ilə əlaqəli olub.
Berlin Leypsiq hadisəsindən sonra Rusiyanın Bonndakı konsulluğunu və Berlindəki Rusiya Mədəniyyət Evini bağlamaq qərarı verib. Maks But isə bu addımların Moskvanın hesablamalarını dəyişmək üçün kifayət etmədiyini və daha güclü çəkindirici tədbirlərə ehtiyac olduğunu müdafiə edir.
Məqalədə ABŞ Prezidenti Donald Trampın ikinci prezidentlik dövründə Ukraynaya Amerika dəstəyini azaltması da NATO-nun çəkindirmə imkanlarını zəiflədən amillərdən biri kimi göstərilir. But qeyd edir ki, Avropa artıq Ukraynaya ümumi yardım baxımından ABŞ-dan daha böyük yük götürür. Ayrı-ayrılıqda “Reuters” sentyabrın 3-də Trampın Avropadan Ukraynaya verilmiş bəzi ABŞ silahlarının xərcinin ödənilməsini istədiyini və yeni tədarüklərin Avropa maliyyəsi ilə həyata keçirildiyini bildirib.
Maks Butun fikrincə, Qərb Rusiyanın davranışını dəyişmək istəyirsə, təkcə diplomatik etirazlarla kifayətlənməməli, Ukraynanın hava hücumundan müdafiəsini gücləndirməli, daha geniş hərbi və iqtisadi təzyiq vasitələrindən istifadə etməlidir.
