Azərbaycanın “Turan Tovuz” klubunun UEFA Konfrans Liqasının 2026/27 mövsümündə iştirakının sual altına düşməsi ölkə futbolunda geniş müzakirələrə səbəb olub.
MSNews.az xəbər verir ki, “Azerisport.com” məsələ ilə bağlı hüquqi izah dərc edərək bildirib ki, Tovuz təmsilçisinin avrokuboklara buraxılmaması ehtimalı 2019-cu ildə baş vermiş danışılmış oyun işi ilə əlaqələndirilir. Həmin dövrdə klub Birinci Divizionda çıxış edirdi və bir neçə futbolçunun oyun nəticələrinin manipulyasiyasında iştirakı ilə bağlı iddialar gündəmə gəlmişdi.
Daha əvvəl “Azerisport.com” yazmışdı ki, 2019-cu ildə UEFA AFFA-nı “Turan Tovuz”un bir sıra futbolçularının danışılmış oyunlarda iştirakı barədə məlumatlandırıb. Nəşrin məlumatına görə, faktların təsdiqindən sonra Şahin Quluzadə, Misir Rüstəmov, Sənan Qoçayev, Emin Bağırov, Rüfət Məmmədov, İlkin Sadıxov və Eltay Tağıyev futbolla bağlı fəaliyyətdən uzaqlaşdırılıb. Bu məlumat hələlik UEFA-nın hazırkı qərarı ilə bağlı ayrıca rəsmi açıqlaması kimi deyil, media məlumatı kimi qiymətləndirilməlidir.
2019-cu ildə yerli mediada da həmin məsələ işıqlandırılmışdı. “Sportal.az”ın həmin dövrdə yaydığı xəbərdə AFFA İntizam Komitəsinin I Divizion təmsilçisi “Turan Tovuz”un 7 oyunçusuna futbolla bağlı bütün növ fəaliyyətlərə qadağa qoyduğu bildirilmişdi. Klub daxilində keçirilən toplantıda danışılmış oyunların zərərindən danışıldığı və klubun belə halları qətiyyətlə pislədiyi qeyd olunmuşdu.
Məsələnin əsas hüquqi tərəfi UEFA Konfrans Liqasının 2026/27 mövsümü üçün əsasnaməsinin 4-cü maddəsi ilə bağlıdır. UEFA-nın rəsmi qaydalarına görə, klub yarışda iştirak etmək üçün yalnız idman nəticəsi ilə vəsiqə qazanmalı və milli lisenziya almalı deyil, həm də yarışın toxunulmazlığına dair tələblərə cavab verməlidir.
Əsasnamənin 4.01-ci bəndində qeyd olunur ki, klub 2016-cı il martın 1-dən sonra milli və ya beynəlxalq səviyyədə hər hansı oyunun nəticəsinin təşkil edilməsi və ya nəticəyə təsir göstərilməsi ilə bağlı birbaşa və ya dolayı iştirak etmədiyini UEFA-ya yazılı şəkildə təsdiqləməlidir. Eyni bəndə əsasən, klub və ya onun rəsmilərini belə fəaliyyətlərlə bağlı intizam orqanları və ya dövlət məhkəmələri qarşısında aparılan istənilən proses barədə UEFA-nı məlumatlandırmalıdır.
4.02-ci bənd isə daha sərt mexanizm nəzərdə tutur. UEFA bütün faktiki hallar və mövcud məlumatlar əsasında klubun 2016-cı il martın 1-dən sonra birbaşa və ya dolayı şəkildə oyunun nəticəsinə təsir göstərilməsi ilə bağlı fəaliyyətlərdə iştirak etdiyi qənaətinə gələrsə, həmin klub yarışda iştirak hüququndan məhrum edilə bilər. Bu qadağa yalnız bir futbol mövsümü üçün qüvvədə olur.
Bu məqam “Turan Tovuz”un lisenziya almasına baxmayaraq, niyə əlavə risklə üzləşə biləcəyini izah edir. AFFA-nın 8 may 2026-cı il tarixli qərarında “Turan Tovuz” UEFA-nın kişilər arasında keçirilən klub yarışlarında iştirak üçün lisenziya alan klublar sırasında göstərilib. Lakin UEFA əsasnaməsinə görə, lisenziya yarışa qəbul üçün vacib şərtlərdən biridir, təkbaşına avtomatik iştirak zəmanəti sayılmır.
“Turan Tovuz”un rəsmi mövqeyi isə fərqlidir. Klubun mətbuat katibi Süleyman Tağıyev bildirib ki, UEFA və digər qurumlardan avrokuboklarda iştirakla bağlı təsdiq və ya imtina məzmunlu rəsmi bildiriş daxil olmayıb. Klub rəsmisi “Turan Tovuz”un 2025/26 mövsümünü idman prinsipləri qorunmaqla uğurla başa vurduğunu və Konfrans Liqasında iştirak hüququ qazandığını vurğulayıb.
“Azerisport.com”un yazdığına görə, klub UEFA qərarından şikayət üçün İdman Arbitraj Məhkəməsinə — CAS-a müraciət edib. Bu məlumat hələlik klub tərəfindən ayrıca geniş rəsmi açıqlama ilə təsdiqlənmədiyi üçün hüquqi prosesin detalları ilə bağlı yekun qənaət bildirmək mümkün deyil. UEFA əsasnaməsində isə avrokuboklara qəbul, iştirak və ya yarışdan kənarlaşdırma ilə bağlı CAS proseslərinin sürətləndirilmiş qaydada aparıla biləcəyi göstərilir.
Hüquqi baxımdan “Turan Tovuz”un xeyrinə göstərilə biləcək bir neçə arqument var. Əvvəla, 2019-cu ildə sanksiya klub təşkilatına deyil, konkret futbolçulara tətbiq olunubsa, UEFA-nın klubun birbaşa və ya dolayı təşkilati iştirakını ayrıca əsaslandırması tələb oluna bilər. İkincisi, həmin dövrdən sonra klub rəhbərliyinin və komandanın tərkibinin dəyişməsi, həmçinin son illərdə “Turan Tovuz”un oxşar pozuntu ilə gündəmə gəlməməsi müdafiə xəttində nəzərə alına biləcək məqamlar kimi qiymətləndirilə bilər.
Digər tərəfdən, UEFA danışılmış oyunlar və yarışların toxunulmazlığı məsələsində sərt mövqe tutur. UEFA 2025-ci ildə Monteneqronun “Arsenal Tivat” klubunu Konfrans Liqası seçmə mərhələsində danışılmış oyun iddiaları ilə bağlı araşdırmadan sonra 10 il müddətinə avrokuboklardan uzaqlaşdırıb. Həmin işdə klubla yanaşı, futbolçu və rəsmi şəxslərə də ağır sanksiyalar tətbiq olunmuşdu.
Hazırkı vəziyyətdə mümkün ssenarilərdən biri “Turan Tovuz”un gücləndirilmiş monitorinq və əməkdaşlıq öhdəliyi ilə yarışa buraxılmasıdır. İkinci variant klubun təşkilati iştirakının sübut olunmadığı halda heç bir əlavə şərt olmadan iştirakına icazə verilməsidir. Üçüncü ehtimal isə UEFA-nın klubun dolayı iştirakına dair “əsaslı əminlik” əldə etməsi halında bir mövsümlük kənarlaşdırma qərarının qüvvədə saxlanılmasıdır.
Əgər “Turan Tovuz” yarışa buraxılmasa, UEFA əsasnaməsinin 4.10-cu bəndinə əsasən, həmin ölkənin yüksək liqasında növbəti ən yaxşı yeri tutmuş və qəbul meyarlarına cavab verən klub onu əvəz edə bilər. Yerli mediada belə halda “Zirə”nin Konfrans Liqasına qoşula biləcəyi, “Neftçi”nin isə turnirə başlayacağı mərhələnin dəyişə biləcəyi iddia olunur. Bu ehtimallar hələlik rəsmi qərar kimi təsdiqlənməyib.
Yekun qərarın yaxın günlərdə açıqlanacağı gözlənilir. Hələlik əsas fakt ondan ibarətdir ki, “Turan Tovuz” UEFA yarışları üçün lisenziya alıb, idman nəticəsinə görə Konfrans Liqasına vəsiqə qazanıb, lakin 2019-cu ildə baş vermiş danışılmış oyun işi səbəbindən klubun turnirdə iştirakı ilə bağlı suallar yaranıb. Rəsmi qərar açıqlanana qədər klubun avrokuboklardan kənarlaşdırıldığını qəti fakt kimi təqdim etmək doğru olmaz.
