ABŞ Prezidenti Donald Tramp ölkənin seçki sistemində ciddi təhlükəsizlik boşluqlarının olduğunu iddia edərək 2018-ci ildən 2026-cı ilin iyununa qədər olan dövrü əhatə edən bir sıra kəşfiyyat sənədlərinin məxfilikdən çıxarıldığını açıqlayıb.
MSNews.az xəbər verir ki, Tramp iyulun 16-da Ağ Evdə təxminən 25 dəqiqə davam edən televiziya çıxışında Rusiya, Çin, İran, Şimali Koreya və qeyri-dövlət qruplarının ABŞ seçki infrastrukturunun müəyyən hissələrinə müdaxilə imkanına malik olduğunu bildirib. Sənədlər və administrasiyanın bu sənədlərə dair izahları Ağ Evin xüsusi səhifəsində dərc olunub.
Açıqlanan materiallarda seçici qeydiyyatı bazaları, elektron seçici siyahıları və rəsmi seçki saytları kimi mərkəzləşdirilmiş məlumat sistemlərinin mümkün kiberhücumlara daha açıq olduğu qeyd edilir. Bununla belə, sənədlərdən birində səslərin hesablanması sistemlərinin seçkinin nəticəsini dəyişdirəcək miqyasda manipulyasiya edilməsinin çətin olduğu da bildirilir.
Tramp Çinin 2020-ci il seçki dövründən başlayaraq 220 milyon amerikalı seçiciyə aid məlumatları qanunsuz şəkildə əldə etdiyini iddia edib. Onun sözlərinə görə, həmin məlumatlara adlar, ünvanlar, telefon nömrələri və siyasi partiya seçimləri daxil olub. Prezident həmçinin 18 ştata aid on milyonlarla seçicinin məlumatlarının satınalma, oğurluq və ya haker hücumları vasitəsilə Pekinin əlinə keçdiyini söyləyib. Bu rəqəmlər Ağ Evin açıqlamasında yer alsa da, müstəqil şəkildə tam təsdiqlənməyib.
“Reuters” yazır ki, məsələ ilə tanış olan iki mənbənin məlumatına əsasən, Çinin əldə etdiyi seçici məlumatlarının bir hissəsi məxfi olmayıb. ABŞ-də bəzi seçici siyahılarının siyasi məsləhətçilər və digər şəxslər tərəfindən qanuni şəkildə alınması mümkündür. Bu məlumatların əldə olunması seçki nəticələrinin və ya səslərin dəyişdirildiyini göstərmir.
Trampın iddiaları ABŞ kəşfiyyatının 2021-ci ildə dərc etdiyi qiymətləndirmə ilə də ziddiyyət təşkil edir. Milli Kəşfiyyat Direktorunun Ofisinin hesabatında 2020-ci il seçkilərində heç bir xarici qüvvənin seçici qeydiyyatını, səsverməni, səslərin hesablanmasını və nəticələrin elanını texniki şəkildə dəyişdirməyə cəhd göstərdiyinə dair məlumatın olmadığı bildirilib. Hesabatda Çin hökumətinin seçkinin nəticəsini dəyişmək məqsədilə müdaxilə əməliyyatı həyata keçirmədiyi yüksək əminliklə qiymətləndirilib. Bununla yanaşı, sənəddə Çinin ABŞ seçiciləri və ictimai rəylə bağlı məlumat topladığı qeyd olunur.
“Associated Press” də yayımlanan materiallarda xarici qüvvələrin 2020-ci ildə səsləri dəyişdirdiyinə və ya nəticəni manipulyasiya etdiyinə dair sübut təqdim olunmadığını bildirir. Ağ Evin açıqladığı sənədlər arasında Venesuelada seçki nəticələrinin dəyişdirilməsi ilə bağlı məlumat olsa da, həmin material ABŞ seçkilərinə deyil, Nikolas Maduro hakimiyyəti dövründə Venesueladakı proseslərə aiddir.
Tramp çıxışında Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin araşdırması nəticəsində dörd ştatda federal seçkilərdə səs vermək üçün qeydiyyata alınmış təxminən 278 min qeyri-vətəndaşın müəyyən edildiyini də bildirib. Lakin bu şəxslərin seçkidə faktiki səs verdiyinə dair sübut təqdim olunmayıb. Seçki rəsmiləri hesablamanın metodologiyasının onlara açıqlanmasını istəyiblər və əvvəlki yoxlamalarda bəzi ABŞ vətəndaşlarının səhvən qeyri-vətəndaş kimi işarələndiyini xatırladıblar.
Çin Trampın ittihamlarını rədd edib. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Lin Jian iddiaları “əsassız” və “qərəzli qaralama” adlandıraraq Pekinin ABŞ seçkilərinə müdaxilə etmədiyini bildirib. O, Vaşinqtonu seçki proseslərində Çin mövzusundan istifadə etməməyə çağırıb.
Tramp eyni zamanda Ədliyyə Nazirliyini, Federal Təhqiqatlar Bürosunu, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsini və digər qurumları məlumatların əvvəllər niyə gizli saxlanıldığını araşdırmağa çağırıb. Bununla belə, açıqlanan sənədlər ABŞ-də 2020-ci il prezident seçkilərinin nəticəsinin xarici müdaxilə yolu ilə dəyişdirildiyini təsdiqləmir.
