Tramp seçki sənədlərini açıqladı: Çinlə bağlı iddialar mübahisə doğurdu

Donald Tramp ABŞ seçki sistemində ciddi zəifliklər olduğunu iddia edən kəşfiyyat sənədlərini məxfilikdən çıxarıb. Çin 220 milyon seçicinin məlumatlarını ələ keçirməsi barədə ittihamları rədd edib.

9

MSNews.az xəbər verir ki, Tramp iyulun 16-da Ağ Evin Şərq zalından xalqa müraciətində sənədlərin 2020-ci ilin yanvarından 2026-cı ilin iyununa qədər olan dövrü əhatə etdiyini bildirib. Materiallar “Ağ Evin” seçki təhlükəsizliyinə həsr olunmuş xüsusi səhifəsində dərc edilib.

Açıqlanan sənədlərdən birində Rusiya, Çin, İran və Şimali Koreya da daxil olmaqla xarici dövlətlərin, eləcə də qeyri-dövlət qruplarının ABŞ seçki infrastrukturuna müdaxilə etmək imkanına malik olduğu qiymətləndirilir. Seçici qeydiyyatı bazaları, elektron seçici siyahıları və rəsmi seçki saytları ən həssas sistemlər sırasında göstərilir. Bununla belə, texniki imkanın mövcudluğu seçki nəticələrinin faktiki olaraq dəyişdirildiyini sübut etmir.

Tramp Çinin 2020-ci il seçki dövründən başlayaraq 220 milyon amerikalı seçiciyə aid məlumatları qanunsuz əldə etdiyini iddia edib. “Ağ Evin” məlumatında bu fayllara adlar, ünvanlar, telefon nömrələri və siyasi partiya seçimlərinin daxil olduğu, 18 ştatda on milyonlarla seçicinin məlumatının satın alındığı, oğurlandığı və ya haker hücumu ilə ələ keçirildiyi irəli sürülür. Bu rəqəmlər hələlik müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.

“Reuters” isə məsələ ilə tanış iki mənbəyə istinadla Çin tərəfindən əldə edildiyi deyilən seçici məlumatlarının məxfi olmadığını və belə siyahıların siyasi məsləhətçilər tərəfindən qanuni şəkildə də satın alına bildiyini yazıb. Agentlik yayımlanan sənədlərdə 2020-ci ildə səslərin və ya nəticələrin dəyişdirilməsinə dair sübut təqdim olunmadığını qeyd edib.

2021-ci ildə dərc olunmuş ABŞ Milli Kəşfiyyat Direktorunun Ofisinin qiymətləndirməsində heç bir xarici aktorun 2020-ci il seçkiləri zamanı seçici qeydiyyatını, bülletenləri, səslərin hesablanmasını və ya nəticələri texniki şəkildə dəyişdirməyə cəhd etdiyinə dair əlamət tapılmadığı bildirilmişdi. Yeni iddialar həmin hesabatın nəticələri ilə ziddiyyət təşkil edir.

Çin Xarici İşlər Nazirliyi Trampın ittihamlarını “tamamilə uydurma” və “qərəzli qarayaxma” adlandıraraq rədd edib. Pekin ABŞ seçkilərinə müdaxilə etmədiyini və bununla maraqlanmadığını bildirib.

Tramp kəşfiyyat orqanlarının bəzi əməkdaşlarını Çinlə bağlı məlumatların miqyasını ondan və ictimaiyyətdən gizlətməkdə ittiham edib. O, hüquq-mühafizə orqanlarını mümkün qanun pozuntularını araşdırmağa və əsas olduğu halda məsul şəxsləri cinayət təqibinə cəlb etməyə çağırıb.

Ağ Ev həmçinin Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin apardığı yoxlama zamanı federal seçkilərdə səs vermək üçün qeydiyyata alınmış təxminən 278 min ABŞ vətəndaşı olmayan şəxsin müəyyən edildiyini iddia edib. Lakin həmin şəxslərdən neçəsinin səs verdiyinə dair sübut təqdim olunmayıb. “Reuters” vətəndaşlıq məlumatlarının köhnəlməsi səbəbindən bəzi naturalizasiya olunmuş amerikalıların səhvən əcnəbi kimi işarələnə bildiyini qeyd edib.

Məxfilikdən çıxarılan materiallardan biri Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin Venesuela hakimiyyətinin seçki nəticələrini rəqəmsal şəkildə dəyişdirməyə yönəlmiş mümkün plan barədə aldığı məlumatlara aiddir. Lakin “Reuters” bu sənədin ABŞ seçkilərini deyil, Venesueladakı seçkiləri əhatə etdiyini vurğulayıb.

Tramp çıxışını əsas kanallarında canlı yayımlamayan ABC, NBC və CNN-i də tənqid edərək onların yayım lisenziyalarının ləğv edilməli olduğunu deyib. Sözügedən kanallar çıxışı ya rəqəmsal platformalarda yayımlayıb, ya da sonradan işıqlandırıb.