ABŞ Prezidenti Donald Tramp təxminən iki həftə davam edən gündəlik hücumlardan sonra İrana qarşı növbəti planlaşdırılan zərbələrin həyata keçirilməməsi barədə göstəriş verib.
MSNews.az xəbər verir ki, “Axios” məsələ ilə tanış mənbələrə istinadən Trampın cümə günü ABŞ ordusuna İran ərazisində yeni hücum keçirməməyi tapşırdığını yazıb. Bu qərar hələlik rəsmi və müddətli atəşkəsin elan edilməsi deyil, konkret gün üçün nəzərdə tutulan zərbələrin dayandırılması kimi təqdim olunur.
Məlumata görə, əvvəlki günlərdə ABŞ hərbçiləri hər gün prezidentə mümkün hədəflər üzrə plan təqdim edir, Trampın təsdiqindən sonra həmin hücumlar bir neçə saat ərzində həyata keçirilirdi. Son qərar ABŞ-ın İrana qarşı ardıcıl hücumlar seriyasını dayandırıb və Vaşinqtonun hərbi təzyiqdən diplomatik danışıqlara keçə biləcəyi barədə ehtimalları gücləndirib.
Qərar Oman nümayəndə heyətinin Tehranda danışıqlar apardığı vaxta təsadüf edib. Danışıqların əsas mövzularından birinin Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpası və ABŞ–İran arasında əvvəlki anlaşmanın yenilənməsi olduğu bildirilir. Oman vasitəçilərinin müzakirələrdə müəyyən irəliləyiş əldə etdiyi, lakin yekun razılaşmanın hələ bağlanmadığı qeyd olunur.
İran və ABŞ arasında iyunda imzalanmış memorandum tərəflərin hərbi əməliyyatlardan çəkinməsini və Hörmüz boğazının idarə olunması ilə bağlı mexanizmlərin razılaşdırılmasını nəzərdə tuturdu. Lakin kommersiya gəmilərinə hücumlar və qarşılıqlı zərbələr fonunda həmin anlaşma faktiki olaraq pozulmuşdu.
Sosial şəbəkələrdə ABŞ-nin Yəmənin də daxil ediləcəyi yeni atəşkəs memorandumu hazırladığı bildirilir. Bununla belə, açıq və etibarlı mənbələrdə Yəmənin və husilərin yeni sənədin rəsmi tərəfi olacağı təsdiqlənməyib. Hazırda Yəmən istiqamətinin müzakirələrdə yer alması ehtimalı regionda husilərlə Səudiyyə Ərəbistanı arasında qarşıdurmanın genişlənməsi ilə əlaqələndirilir.
Tramp zərbələrin dayandırılmasının daimi sülh anlamına gəlmədiyini bildirib. ABŞ prezidenti Vaşinqtonun tələbləri tam yerinə yetirilməzsə, İrana qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların yenidən başlanmasını nəzərdən keçirəcəyini deyib. Onun açıqlaması hazırkı fasilənin şərtli və geri çevrilə bilən qərar olduğunu göstərir.
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu isə iyulun 7-dən 21-dək regiondakı ABŞ bazalarına endirilən zərbələr nəticəsində 11 döyüş təyyarəsi və helikopterin, 17 pilotsuz uçuş aparatının, həmçinin F-15, P-8, C-17 və səkkiz yanacaqdoldurma təyyarəsinin məhv edildiyini iddia edib.
Bu rəqəmlər SEPAH-ın bəyanatına əsaslanır və müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. ABŞ tərəfi göstərilən itkilərin tam siyahısını təsdiqləməyib. Əvvəlki İran bəyanatlarında da Küveyt və İordaniyadakı ABŞ bazalarına, pilotsuz aparatlara və hava hücumundan müdafiə sistemlərinə ciddi zərər vurulduğu iddia edilib, lakin bu məlumatların bir hissəsi açıq mənbələrdə yoxlanıla bilməyib.
SEPAH həmçinin İordaniya və Küveytdəki bəzi bazaların ABŞ hərbi aviasiyasının fəaliyyəti üçün artıq təhlükəsiz olmadığını bəyan edib. Bu açıqlama da İran tərəfinin hərbi qiymətləndirməsidir və ABŞ qüvvələrinin həmin ölkələrdən tam çıxarıldığı barədə rəsmi təsdiq yoxdur.
Beləliklə, Trampın qərarı hazırda formal atəşkəsdən daha çox hərbi zərbələrə verilmiş müvəqqəti fasilə kimi qiymətləndirilir. Danışıqların real atəşkəsə və ya yeni memoranduma çevrilib-çevrilməyəcəyi Oman vasitəçiliyi ilə aparılan müzakirələrin nəticəsindən asılı olacaq.
