ABŞ Prezidenti Donald Tramp müşavirlərinin hərbi və siyasi nəticələrlə bağlı xəbərdarlıqlarından sonra İrana qarşı hücumların kəskin şəkildə genişləndirilməsi planını ən azı indiki mərhələdə təxirə salıb.
MSNews.az xəbər verir ki, “The New York Times” məsələ ilə tanış mənbələrə istinadən bu qərarın Trampın iyulun 24-də yüksəkvəzifəli müşavirləri və kabinet üzvləri ilə keçirdiyi görüşdən sonra qəbul edildiyini yazıb. Nəşr planın birdəfəlik ləğv olunmadığını, hazırda kənara qoyulduğunu vurğulayıb.
Məlumata görə, müzakirələr zamanı əsas narahatlıqlardan biri Pentaqonun Yaxın Şərqdə yerləşdirilmiş “Patriot” raket əleyhinə müdafiə sistemləri üçün nəzərdə tutulan tutucu raketlərinin və digər hava hücumundan müdafiə sursatlarının azalması olub.
ABŞ hərbi rəsmiləri genişmiqyaslı döyüş əməliyyatlarının bərpasının İordaniya, Küveyt, Bəhreyn və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki ABŞ qüvvələrini qoruyan sistemlərə əlavə yük yaradacağı barədə xəbərdarlıq ediblər. İranın mümkün cavab hücumları zamanı həmin bazaların müdafiəsi üçün böyük həcmdə tutucu raketə ehtiyac yarana bilər.
“The New York Times” yazır ki, toplantıda iştirak edən müşavirlərin yalnız az hissəsi hərbi kampaniyanın əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilməsini dəstəkləyib. Digər rəsmilər isə daha geniş regional müharibə, Körfəz ölkələri ilə münasibətlərin pisləşməsi, enerji qiymətlərinin artması və yeni humanitar böhranların yaranması risklərinə diqqət çəkiblər.
Trampın kürəkəni və müşaviri Cared Kuşner də daxil olmaqla bir sıra şəxslərin danışıqların və İrana iqtisadi təzyiqin davam etdirilməsini daha az riskli alternativ kimi təqdim etdiyi bildirilir. Bu təklifə əsasən, Vaşinqton dərhal böyük hücuma başlamaq əvəzinə, Tehran üzərində diplomatik və iqtisadi təzyiqi daha uzun müddət saxlaya bilər.
Tramp iyulun 23-də “Axios” nəşrinə açıqlamasında İrana qarşı əvvəlki əməliyyatlardan daha böyük ola biləcək “kütləvi hücumu” ciddi şəkildə nəzərdən keçirdiyini demişdi. O, qərar verməyə yaxın olduğunu bildirsə də, həmin vaxt ABŞ ordusuna yeni əməliyyatla bağlı göstəriş verilməmişdi.
ABŞ silah ehtiyatlarının azalması ilə bağlı narahatlıqlar daha əvvəl də səsləndirilmişdi. “The New York Times” ABŞ və İsrailin İrana qarşı əvvəlki əməliyyatları zamanı 1300-dən çox “Patriot” tutucu raketinin istifadə edildiyini yazmışdı. Bu rəqəm 2025-ci ildəki istehsal tempi nəzərə alındıqda iki ildən çox istehsala bərabər hesab olunur.
Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin qiymətləndirməsinə görə, ABŞ-nin bəzi hava hücumundan müdafiə sistemləri üzrə ehtiyatlarının müharibədən əvvəlki səviyyəyə qaytarılması bir neçə il çəkə bilər. Yeni raketlərin və digər mürəkkəb sursatların istehsal müddətinin uzun olması Vaşinqtonun İranla yanaşı, dünyanın digər bölgələrindəki hərbi öhdəliklərini də nəzərə almasını zəruri edir.
Bununla yanaşı, Tramp administrasiyası İrana qarşı məhdud hava hücumlarını və hərbi təzyiqi tam dayandırmayıb. “Reuters” daha əvvəl ABŞ qüvvələrinin İranın hava hücumundan müdafiə vasitələrini, raket və pilotsuz uçuş aparatı infrastrukturlarını hədəfə aldığını bildirmişdi.
Beləliklə, Trampın qərarı İrana qarşı hərbi kampaniyanın başa çatması demək deyil. Hazırkı qərar genişmiqyaslı hücumun müvəqqəti olaraq təxirə salındığını göstərir və regiondakı vəziyyət dəyişərsə, plan yenidən nəzərdən keçirilə bilər.
