Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb Avropa İttifaqının gələcəkdə 40 ölkəyədək genişlənə biləcəyini bildirib.
MSNews.az xəbər verir ki, “Interfax-Ukraine”in “CNBC”yə istinadən yaydığı məlumata görə, Stubb Helsinkidə keçirilən enerji konfransında çıxışı zamanı Aİ-nin daha geniş coğrafi və siyasi inteqrasiya modeli üzərində düşünməli olduğunu deyib.
Stubb bildirib ki, Avropa İttifaqı hazırkı geosiyasi şəraitdə “böyük düşünməli” və genişlənmə üçün mövcud fürsətdən istifadə etməlidir. Onun sözlərinə görə, Ukraynada müharibə başa çatdıqdan və ABŞ-da siyasi vəziyyət dəyişdikdən sonra Aİ daxilində genişlənmə ilə bağlı diqqət azala bilər.
Finlandiya Prezidenti hesab edir ki, Aİ ilk növbədə hazırkı namizəd ölkələrin, o cümlədən Ukrayna, Moldova, Gürcüstan və Qərbi Balkan dövlətlərinin inteqrasiya prosesini sürətləndirməlidir. O, Qərbi Balkanları Avropanın ən həssas regionlarından biri adlandırıb və Serbiya, Kosovo, Albaniya, Monteneqro, Şimali Makedoniya, Bosniya və Herseqovinanın perspektivlərinin nəzərə alınmalı olduğunu vurğulayıb.
Avropa Komissiyasının məlumatına görə, Ukrayna, Moldova, Gürcüstan, Albaniya, Bosniya və Herseqovina, Monteneqro, Şimali Makedoniya, Serbiya və Türkiyə hazırda Aİ-nin genişlənmə gündəmində olan ölkələr sırasındadır. Kosovo isə potensial namizəd kimi qiymətləndirilir.
Stubb eyni zamanda Böyük Britaniyanın Aİ-yə mümkün qədər yaxın saxlanılmasının vacibliyini bildirib. Böyük Britaniya 2020-ci ildə Avropa İttifaqını tərk edib, lakin son illər təhlükəsizlik, ticarət və xarici siyasət sahələrində Brüssellə əlaqələrin yenidən dərinləşdirilməsi müzakirə olunur.
Finlandiya Prezidenti Norveç və İslandiyanın da gələcək inteqrasiya müzakirələrində nəzərə alınmalı olduğunu deyib. Bu ölkələr Aİ üzvü olmasalar da, Avropa İqtisadi Zonası vasitəsilə ittifaqın vahid bazarına yaxından bağlıdırlar.
Stubb çıxışında Kanada ilə bağlı qeyri-adi fikir də səsləndirib. O deyib: “Kanadanın ABŞ-ın 51-ci ştatı deyil, Avropa İttifaqının 28-ci dövləti olması gözəl olmazdımı?”
“Nasha Niva”nın məlumatına görə, Stubb bu fikri ABŞ Prezidenti Donald Trampın Kanadanı “51-ci ştat” kimi təqdim edən əvvəlki açıqlamalarına eyham olaraq işlədib. Bu səbəbdən ekspertlər onun sözlərini daha çox siyasi mesaj və Aİ-Kanada yaxınlaşması çağırışı kimi qiymətləndirirlər.
Hüquqi baxımdan isə Kanadanın tamhüquqlu Aİ üzvlüyü sadə məsələ deyil. “EUR-Lex”in məlumatına görə, Avropa İttifaqı haqqında Müqavilənin 49-cu maddəsi Aİ-yə üzvlük üçün hüquqi əsası “Avropa dövləti” anlayışı üzərində qurur. Bu səbəbdən Kanadanın mümkün üzvlüyü indiki hüquqi çərçivədə formal namizədlikdən çox siyasi və strateji yaxınlaşma ideyası kimi görünür.
Bununla belə, Kanada ilə Aİ arasında münasibətlər son illərdə dərinləşir. “The Guardian” daha əvvəl yazmışdı ki, Donald Trampın Kanada ilə bağlı sərt ritorikası fonunda Avropada və Kanadada iki tərəf arasında daha sıx siyasi-iqtisadi əməkdaşlıq ideyası müzakirə olunur.
Stubbun açıqlaması Aİ daxilində genişlənmə müzakirələrinin yenidən sürətləndiyi vaxta təsadüf edir. “Reuters”in məlumatına görə, Almaniya kansleri Fridrix Merts də Monteneqroda Qərbi Balkan liderləri ilə görüşdə Aİ-nin genişlənməyə hazır və qadir olduğunu göstərməli olduğunu bildirib.
