Rusiya və ABŞ arasında nüvə arsenalını tənzimləyən yeganə müqavilənin (“New START”) 5 fevral 2026-cı il tarixində müddəti bitəcək.
Bu isə uzun müddətdir davam edən nüvə nəzarəti arxitekturasında yeni dövrə işarə edir.
“New START”, 2011-ci ildə imzalanmış və hər iki tərəfin 1550-yə qədər strateji nüvə başlığı və 700-ə qədər buraxılış vasitəsi ilə məhdudlaşmasını nəzərdə tutmuşdu. Uzun illər bu saziş Moskva və Vaşinqton arasında etimad və nüvə gərginliyinin qarşısını alma mexanizmi rolunu oynayıb.
Lakin hazırda Rusiya və ABŞ arasında yeni bir müqavilə üçün danışıqlar yoxdur və tərəflər daha çox Ukrayna münaqişəsi nəticəsində yaranmış geopolitik problemlərlə məşğuldur.
2025-ci ilin sentyabrında Rusiya Prezidenti Vladimir Putin “New START” sazişinin müddətinin bitməsindən sonra daha bir il uzadılmasını təklif edib və ABŞ-dan da eyni addımı gözlədiklərini bildirib. Təklifə hələ ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən rəsmi cavab verilməyib.
Bu təklif tərəfdən baxıldıqda cari nüvə arsenalı limitlərini qoruyaraq yeni bir saziş üçün zaman qazanmaq kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin əks tərəfdən, bu uzatma Rusiyanın yeni nüvə sistemləri üzərində işləməsinə imkan verə bilər və Çin kimi üçüncü böyük nüvə güclərinin danışıqlara qoşulması məsələsi də mürəkkəblik yaradır.
Ekspertlər bildirirlər ki, formalaşmaqda olan yeni nüvə silahları yarışını dayandırmaq üçün dərhal risklərin azaldılması və kommunikasiyanın təkmilləşdirilməsi üzərində işləmək lazımdır, çünki yeni çoxşaxəli sazişlərin hazırlanması zaman alacaq və çox mürəkkəb prosesdir.
