İsrailin işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində fələstinli azyaşlılara münasibətdə tətbiq etdiyi hərbi məhkəmə sistemi beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatlarının tənqid hədəfi olaraq qalır.
MSNews.az xəbər verir ki, “UNISPAL”ın dərc etdiyi UNICEF məlumatlarına əsasən, hər il təxminən 500-700 fələstinli uşaq İsrail ordusu, polisi və təhlükəsizlik strukturları tərəfindən saxlanılır, dindirilir və hərbi məhkəmələrdə mühakimə olunur. Hüquq müdafiə təşkilatları bu sistemi azyaşlıların fundamental hüquqlarına zidd hesab edir.
Hüquq müdafiəçilərinin əsas tənqidlərindən biri uşaqların gecə saatlarında saxlanılması, gözləri bağlı və əlləri qandallı şəkildə aparılması, valideyn və ya vəkil iştirakı olmadan dindirilməsi ilə bağlıdır. UNICEF və digər təşkilatlar dindirmə proseslərinin audio-vizual qeydə alınmaması və uşaqlara hüquqlarının tam izah edilməməsinin etirafların etibarlılığı ilə bağlı ciddi suallar yaratdığını bildirirlər.
“B’Tselem”in məlumatına görə, İsrail hərbi məhkəmə sistemində bəzi prosedur dəyişiklikləri edilsə də, fələstinli azyaşlıların hüquqlarının qorunması baxımından əsas problemlər qalır. Təşkilat qeyd edir ki, bir çox hallarda uşaqlar uzunmüddətli həbsdən yayınmaq üçün təqsiri etiraf etməyə məcbur qalır və işlər əsasən razılaşma əsasında yekunlaşır.
Hərbi məhkəmələrdə məhkumluq səviyyəsi ilə bağlı rəqəmlər də ciddi müzakirə mövzusudur. “Haaretz”in 2011-ci ildə dərc etdiyi məlumata görə, İsrailin İordan çayının qərb sahilindəki hərbi məhkəmələrində fələstinlilərə qarşı işlərin 99,74%-i məhkumluqla nəticələnib. Bu göstərici uşaqlara dair ayrıca statistika kimi yox, ümumi hərbi məhkəmə sistemi üzrə rəqəm kimi təqdim olunur.
İsrail tərəfi isə hərbi məhkəmə sistemində azyaşlılarla bağlı islahatlar aparıldığını bildirir. İsrail hökumətinin rəsmi izah sənədində qeyd olunur ki, fələstinli azyaşlıların işlərinə baxılması üçün hərbi yetkinlik yaşına çatmayanlar məhkəməsi yaradılıb və bəzi prosedur təminatlar gücləndirilib. Bununla belə, beynəlxalq təşkilatlar bu dəyişikliklərin uşaqların hüquqlarının qorunması üçün kifayət etmədiyini bildirirlər.
“B’Tselem”in 2026-cı ilin martında yenilənmiş statistikasına görə, 2025-ci ilin dekabr ayının sonunda İsrail Həbsxana Xidməti “təhlükəsizlik” əsasları ilə 351 fələstinli azyaşlını həbsdə və ya məhkumluq şəraitində saxlayıb. Bundan əlavə, 106 fələstinli azyaşlının İsraildə qanunsuz yaşama ittihamı ilə saxlanıldığı bildirilib.
