İraq və Türkiyə İraq neftinin boru kəməri ilə Türkiyənin Aralıq dənizi sahilində yerləşən Ceyhan limanına nəqlinin davam etdirilməsi üçün birillik saziş imzalayıb.
MSNews.az xəbər verir ki, “Reuters” razılaşmanın iyulun 27-də müddəti başa çatan uzunmüddətli hökumətlərarası mexanizmi müvəqqəti əvəz etdiyini bildirib. Saziş Türkiyənin BOTAŞ şirkəti ilə İraqın SOMO və Şimal Neft Şirkəti arasında imzalanıb.
Türkiyənin energetika və təbii sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar yeni tranzit razılaşmasının gündəlik 750 min barrellik nəql imkanını əhatə etdiyini açıqlayıb. Bununla belə, bu rəqəm hazırda faktiki ixrac olunan neftin həcmi deyil. Türkiyə məlumatlarına əsasən, kəmərlə Ceyhana gündə təxminən 170 min barrel neft daşınır.
İraqın rəsmi “İraq Xəbər Agentliyi” ölkənin Neft Nazirliyinə istinadən 750 min barreli ixrac üçün müəyyənləşdirilən güc kimi təqdim edib. Bu həcmə çatılması hasilat, texniki infrastruktur və kəmərə əlavə neft mənbələrinin qoşulmasından asılı olacaq.
İraqın Baş naziri Əli Falih əz-Zeydi sazişi neft ixracının fasiləsizliyinin təmin olunması və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından “strateji mərhələ” adlandırıb. O, razılaşmanın Ceyhan istiqamətində ixrac imkanlarını artıracağını və İraq neftinin dünya bazarlarına çıxışı üçün alternativ marşrutu gücləndirəcəyini bildirib.
İraq-Türkiyə boru kəmərinin ümumi texniki gücü gündə təxminən 1,5 milyon barreldir. Ankara xəttin tam gücü ilə işləməsini və gələcəkdə İraqın cənubundakı neft yataqlarına qədər uzadılmasını istəyir. Birillik saziş tərəflərə daha geniş və uzunmüddətli enerji razılaşması üzərində danışıqları davam etdirmək üçün vaxt verir.
İki ölkə arasında nəzərdə tutulan daha əhatəli əməkdaşlıq yalnız neft nəqli ilə məhdudlaşmır. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İraqla geniş enerji sazişinin hazırlanacağını bildirib. Ankara və Bağdad elektrik enerjisi, neft-qaz infrastrukturu, su ehtiyatlarının idarə olunması və digər iqtisadi layihələr üzrə də əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışır.
Ceyhan marşrutunun əhəmiyyəti Fars körfəzi və Hörmüz boğazı ətrafında enerji daşımalarına yaranan təhlükələr fonunda daha da artıb. İraq neft ixracının böyük hissəsini cənub terminalları və Hörmüz boğazı vasitəsilə həyata keçirdiyindən, Türkiyə üzərindən alternativ xətt Bağdad üçün ixrac marşrutlarının şaxələndirilməsi baxımından strateji rol oynayır.
Beləliklə, tərəflər Ceyhan vasitəsilə nəqli davam etdirmək üçün birillik razılaşma əldə ediblər. Lakin gündə 750 min barel neftin artıq ixrac edilməyə başlandığını söyləmək dəqiq deyil: bu rəqəm sazişdə nəzərdə tutulan nəql imkanı və gələcək hədəfdir, mövcud faktiki axın isə bundan xeyli aşağıdır.
